تایمرها

از اهداف شرکت های تولید کننده می توان به ساده سازی نصب، بهره برداری،کاهش ابعاد، سیم بندی و … در تجهیزات الکتریکی اشاره کرد. به عنوان مثال ساخت مدارهای وابسته به زمان را در نظر بگیرید. در این مدارها از انواع تایمر و کنتاکتور استفاده می شود. تایمرهای معمولی به فضای نصب و سیم بندی مجزا نیاز داشته و ابعاد و زمان کار را افزایش می دهند. اما برای ساده سازی استفاده از تایمر و کنتاکتور در کنارهم، مدل های خاصی از تایمرها نیز ساخته شده است. این تایمرها به سادگی روی کنتاکتور نصب شده و کارایی را ساده تر می کنند. تایمرهای وابسته به کنتاکتور به سه گروه پنوماتیک (Pneumatic Timing Module) و الکترونیک قابل نصب از رو به رو و الکترونیک قابل نصب روی بوبین (Electronic Timing Module) تقسیم می شوند.

تایمر های پنوماتیک از ساده ترین و ابتدایی ترین تایمرهای وابسته به کنتاکتور هستند. این تایمر که از رو به رو روی کنتاکتور نصب می شود؛ بدون منبع تغذیه بوده و پلاتین فرمان آن با نیروی مکانیکی کار می کند. در تصویر تایمر پنوماتیک یا بادی قابل نصب از رو به رو رو مشاهده می کنید.

تایمر قابل نصب روی کنتاکتور

امروزه تایمرهای الکترونیک جای خود را به تایمرهای پنوماتیک داده اند. این گروه از تایمرها نیز روی کنتاکتور نصب شده و می توانند ابعاد تابلو و مدار فرمان را ساده تر کند. پلاتین فرمان هر دو نوع تایمر الکترونیک و پنوماتیک که از رو به رو روی کنتاکتور نصب می شوند را می توان در مدار خود کنتاکتور یا تجهیزات دیگر استفاده کرد.

برای درک بهتر موضوع به تصویر زیر توجه کنید. این تصویر مربوط به یکی از پر کاربردترین مدارهای کنتاکتوری و وابسته به زمان، یعنی راه اندازی ستاره مثلث الکتروموتورها می باشد. این مدل راه اندازی جهت کاهش جریان اولیه بوده و با یک تایمر و سه عدد کنتاکتور تحت نام های اصلی، ستاره و مثلث ساخته می شود.

آداپتور اتصال سیم

روش کار ستاره مثلث به این نحو است که در لحظه ی اول، کنتاکتور اصلی و ستاره وارد مدار شده و زمان گیری آغاز می شود. پس از گذشت زمان تنظیم شده، کنتاکتور ستاره توسط تایمر خاموش و کنتاکتور مثلث روشن می شود.

طبق تصویر، در این مدار می توان به جای استفاده از تایمر الکترونیک مجزا، از نوع بادی یا الکترونیک قابل نصب روی کنتاکتور استفاده کرد. با این کار علاوه بر ساده شده سیم بندی، فضای بیشتری نیز اشغال نمی شود. این تصویر گزینه های (a,b,f) سیم های ارتباط، گزینه ی (c) تایمر پنوماتیک قابل نصب از رو به رو، گزینه ی (d) آداپتور اتصال سیم و گزینه ی (e) رله ی بی متال را نشان می دهد.

یکی از مشکلات استفاده از این تایمرهای قابل نصب از رو به رو، اشغال محل نصب پلاتین های کمکی یا لوازم جانبی دیگر مانند قفل مکانیکی، آشکار ساز جوش خوردن پلاتین ها، میراکننده ی تغییرات ولتاژ مدار اصلی و … می باشد. برای رفع این مشکل و ایجاد انعطاف بیشتر، نوع دیگر تایمر که مستقیم روی بوبین کنتاکتور قرار می گیرد نیز ساخته شده است. این تایمر بدون سیم بندی اضافی و اشغال فضای بالای کنتاکتور، به سادگی روی بوبین کنتاکتور قرار گرفته و می تواند مانند دیگر تایمرها، زمان گیری مورد نظر در قطع و وصل را انجام دهد. در تصویر زیر دیاگرام الکتریکی این تایمر را مشاهده می کنید.

لوازم جانبی کنتاکتور

تایمرهای قابل نصب روی بوبین به برد داخلی میراکننده ی ولتاژ مجهز شده اند و در صورت استفاده از آن ها دیگر نیازی به نوع مجزای میراکننده نمی باشد. در تصویر زیر نحوه ی مونتاژ این تایمر را مشاهده می کنید.

لوازم جانبی کنتاکتور

شرکت های سازنده علاوه بر تایمرهای قابل نصب از رو به رو، لوازم جانبی بیشتری برای راه انداز ستاره مثلث مانند باسبار بالایی جهت ارتباط کنتاکتور اصلی و مثلث، باسبار پائینی جهت ارتباط کنتاکتور مثلث و ستاره، کور کن بالای کنتاکتور ستاره، اینترلاک، درگاه نصب بی متال و … طراحی کرده اند.

تمام این تجهیزات در کنار هم تحت عنوان ست یا کیت ستاره مثلث بر اساس کیلو وات و منطبق با مشخصه های الکتروموتور ارائه می شوند.

استفاده از این تجهیزات می تواند ایمنی و کیفیت کار را افزایش و زمان مونتاژ را کاهش دهد. در تصویر زیر برخی از این لوازم را مشاهده می کنید. گزینه ی (a) باسبار کنتاکتور اصلی و مثلث، گزینه ی (b) کور کن کنتاکتور ستاره، گزینه ی (c) اینترلاک مکانیکی و گزینه ی (d) باسبار کنتاکتور مثلث و ستاره را نشان می دهد.

لوازم جانبی کنتاکتور

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف