باتوجه به مورد شرح داده شده در خصوص پست‌های توزیع، از دیاگرام‌های مختلفی مانند دیاگرام سازه، دیاگرام تک‌خطی، مدارهای اتوماسیون، اندازه‌گیری، حفاظت، ارت، روشنایی، تهویه، نمای ظاهری تابلوها و … در ساخت آن‌ها استفاده می‌شود. دیاگرام سازه در خصوص پست‌های هوایی مربوط به سایز و تعداد پایه‌ها، میزان قرارگیری آن‌ها در زمین و یراق‌آلات نصب تجهیزات فشار متوسط می‌شود.

این اطلاعات در پست‌های دیگر می‌تواند با توجه به نوع پست متفاوت باشد. تجهیزات یک پست غیر هوایی، می‌توانند در ساختمان‌های احداث شده روی زمین، زیر زمین و یا سازه‌های کاملا فلزی قرار داده شوند. در صورتی که نیاز به ساخت سازه رو یا زیر زمین باشد، مشخصات آن مانند ابعاد، تعداد طبقات، محل قرارگیری تجهیزات و … باید در یک دیاگرام به صورت کامل ترسیم شود.

نحوه ی قرارگیری تابلوها در پست فشار متوسط

دیاگرام تک‌خطی در پست‌های هوایی بسیار ساده بوده و تنها مربوط به حفاظت ترانسفورماتور و خروجی‌های آن می‌شود. به عنوان مثال در تصویر زیر یک نمونه از دیاگرام تک‌خطی پست هوایی را مشاهده می‌کنید. در این دیاگرام خط فشار متوسط پس از عبور از فیوز ذوب شونده به اولیه‌ی ترانسفورماتور متصل می‌شود. در همین بخش نیز از برقگیر جهت حفاظت در برابر تغییرات شدید ولتاژ استفاده می‌شود. در دیاگرام مشخص شده که ترانسفورماتور از نوع مثلث به ستاره با نقطه‌ی صفر زمین شده می‌باشد. خروجی ترانسفورماتور توسط یک بریکر وارد لوازم اندازه‌گیری شده و به متقاضی تحویل داده می‌شود. نکته‌ی مهم در این دیاگرام استفاده از دو سیستم زمین مجزا برای اتصال نول ترانسفورماتور و بدنه‌ی فلزی تجهیزات می‌باشد. در نظر داشته باشید که برقگیر نیز به ارت بدنه‌ی تجهیزات متصل می‌شود.

پست فشار متوسط هوایی

دیاگرام تک‌خطی در پست‌های زمینی مقداری پیچیده تر بوده و معمولا حاوی اطلاعات سوئچگیرهای فشار متوسط، حفاظت ترانسفورماتور، تجهیزات فشار ضعیف و سیستم ارت نیز هستند. این دیاگرام‌ها ممکن است در چند سند مختلف طراحی و ترسیم شوند. در تصویر شماره‌ی …، دیاگرام تک‌خطی فشار متوسط پست را مشاهده می‌کنید. در این دیاگرام دو سکسیونر قابل قطع و وصل به همراه سکسیونر زمین جهت اتصال خط به باسبار و در نهایت سکسیونر حفاظت ترانسفورماتور استفاده شده اند.

سکسیونر و دژنکتور

دیاگرام تک‌خطی در پست‌های فشار متوسط می‌تواند برای شرح عملکرد یا روش استفاده از تجهیزات نیز ترسیم شود. به عنوان مثال دیاگرام تصویر زیر جهت نمایش روش کار با سوئچگیرها، اینترلاک‌ها و مراحل عملیاتی ترسیم شده است. در این دیاگرام ورودی فشار متوسط از باسبار وارد سکسیونر فیوزدار حفاظت ترانسفورماتور می‌شود. وجود خط چین بین سکسیونر فیوزدار و سکسیونر اتصال زمین به معنی وجود اینترلاک مکانیکی است. این اینترلاک به نحوی عمل می‌کند تا امکان قراردادن اتصال زمین تنها وقتی محیا باشد که سکسیونر فیوزدار قطع شده باشد. در تصویر فوق علاوه بر اینترلاک، سیستم‌های کنترلی مانند نئون سرکابل و قفل‌های ایمنی نیز نمایش داده شده است.

فیوزیبل جهت حفاظت ترانس

از فیوزهای ذوب شونده تنها در حفاظت ترانسفورماتورهای توان پائیناستفاده شده و در قدرت‌های بالاتر این کار امکان پذیر نیست. در حفاظت ترانسفورماتورهای بزرگ باید از بریکر در سمت اولیه استفاده کرد. بریکرها می‌توانند از نظر سیستم حفاظتی مجهز به رله‌های پرایمری یا ثانویه باشند. در صورتی که طبق تصویر از رله‌ی ثانویه در حفاظت ترانسفورماتور استفاده شود، دیاگرام حفاظتی و سیم بندی آن نیز باید طراحی و ترسیم گردد.

حفاظت ترانسفورماتور

دیاگرام سیم بندی رله‌های ثانویه به صورت مسیر جریان یا مدار فرمان ترسیم شده و حاوی اطلاعات کاملی از تغذیه‌ی رله، سیستم UPS و باطری‌ها، ارتباط با ترانسفورماتورهای جریان و ولتاژ، ورودی‌های دیگر مانند ترمومتر، بوخهلتس، اطفاء حریق، سیستم افت فشار گاز، آنتی پمپاژ، ارتباط با بریکر، پلاتین‌های فرمان، مکانیزم موتوری و … می‌باشد.

بخشی از دیاگرام‌ مدار حفاظتی ترانسفورماتور در سمت اولیه، می‌تواند مربوط به معرفی ترمینال‌ها و روش اتصال المان‌های دیگر به رله باشد. به عنوان مثال در تصویر زیر  اتصالات رله‌ی مدل MK2200 با چهار ترانسفورماتور جریان ۵ آمپر را مشاهده می‌کنید.این رله قابلیت اتصال ترانسفورماتورهای جریان با خروجی ۱ آمپر را نیز دارد و برای اینکار ترمینال‌های دیگری در نظر گرفته شده است. در سمت راست تصویر، خروجی‌های رله جهت اتصال به مدار تریپ بریکر، اعلام آلارم‌ها و پورت RS485 جهت ارتباط با شبکه‌های صنعتی وجود دارد.

دیاگرام اتصال رله ی ثانویه

برای حفاظت ترانسفورماتور قدرت به صورت ثانویه باید از ترانسفورماتور‌های جریان و ولتاژ مناسب استفاده شود. مشخصه‌های این ترانسفورماتورها اغلب در کاتالوگ رله‌ها قید شده و عدم توجه به آن‌ها می‌تواند کل سیستم حفاظتی را مختل کند. در خصوص این نوع از رله‌ها حتما باید به مشخصات و تعداد خروجی‌های ترانسفورماتورهای اندازه‌گیری توجه بیشتری شود.برخی از رله‌ها علاوه بر سیستم حفاظتی، قادر به اندازه‌گیری، ذخیره و ارسال کمیت‌های الکتریکی نیز هستند.

ثبات کمیت های الکتریکی

علاوه بر اندازه‌گیری اولیه توسط رله‌های حفاظتی، در سمت ثانویه یا فشار ضعیف پست‌های توزیع نیز معمولا از سیستم‌های اندازه‌گیری تکی یا مجتمع استفاده می‌شود. طبق تصویر زیر  این سیستم‌ها می‌توانند کمیت‌های بسیار زیادی را اندازه‌گیری، ذخیره و تحلیل کنند. وجود درگاه‌های ارتباطی در رله‌ها و سیستم‌های اندازه‌گیری مجتمع تا حد زیادی مراحل اجرای  مانیتورینگ در پست‌ها را ساده می‌کند. با اتصال این تجهیزات به شبکه‌ی انتقال اطلاعات می‌توان کمیت‌ها، خطاها و وضعیت تجهیزات مانند سوئچیگرها و ترانسفورماتورها را به سادگی در مرکز کنترل مشاهده کرد. علاوه بر موراد ذکر شده، در پست‌های توزیع از سیستم‌های پیشرفته‌تری جهت خطایابی و ارسال فرمان قطع و وصل به سوئچگیرهای فشار متوسط و فشار ضعیف نیز استفاده می‌شود. این کار تا حد بسیار زیادی زمان مراجعه حضوری به پست‌ها و در نتیجه میزان خاموشی‌های رخ‌داده در شبکه را کاهش می‌دهد. در صورت استفاده از این تجهیزات، باید دیاگرام‌های مسیرجریان یا مدار فرمان آن‌ها به دقت طراحی و ترسیم شود.

Recloser

اندازه‌گیری و ارسال کمیت‌های الکتریکی و کنترل از طریق شبکه‌های صنعتی تنها مختص به تجهیزات زمینی نبوده و در خطوط هوایی فشار متوسط نیز به خوبی انجام می‌شود. به عنوان مثال اتو ریکلوزر نمایش داده شده در تصویر زیر  را در نظر بگیرید.این تجهیز شامل یک بریکر هوایی گازی یا خلاء به همراه یک رله‌ی پیشرفته جهت تشخیص انواع خطاهای الکتریکی و کنترل بریکر است. معمولا بریکر نزدیک به شبکه‌ی هوایی و رله در پائین پایه نصب شده و توسط یک کابل فرمان به یکدیگر متصل می‌شوند.

رله‌ی ریکلوزر علاوه بر قابلیت کنترل بریکر، می‌تواند کمیت‌های الکتریکی متنوعی را اندازه‌گیری کرده و به همراه خطاهای رخ داده در حافظه‌ی داخلی خود ثبت و یا به نقطه‌ی دیگری ارسال کند. این رله توسط پورت‌های مختلف می‌تواند به شبکه‌های صنعتی یا مودم‌های انتقال اطلاعات متصل شده و علاوه بر ارسال کمیت‌های اندازه‌گیری شده و دریافت فرمان از مرکز کنترل، به هماهنگی کلیدزنی توسط ریکلوزرها و سکشنالایزرهای دیگر بپردازد.

رله ی ریکلوزر ای بی بی

به عبارت دیگر ریکلوزر توسط قابلیت‌های کنترلی ویژه و ارتباط قدرتمند با تجهیزات دیگر، می‌تواند خطاهای مختلف را تشخیص داده و ضمن ایزوله کردن آن‌ها از شبکه، اقدام به برقداری مجدد به صورت اتوماتیک کند. تمام این موارد در صورت استفاده‌ی صحیح در کمتر از چند ثانیه انجام خواهد شد. 

مقالات فوق برگرفته از کتاب پلن های الکتریکی، تالیف مثلث زرد است.