ساعت الکترومکانیکی:

ساعت‌های الکترومکانیکی صنعتی با سه بازه‌ی زمانی یک ساعته، روزانه و هفتگی در شکل‌های مختلف ساخته می‌شوند. این ساعت‌ها مانند ساعت‌های دیواری و مچی دارای یک موتور داخلی با دقت بسیار بالا هستند. این موتور با یک باتری معمولی (باتری با طول عمر بسیار بالا بین ۲ تا ۸ سال بدون نیاز به سرویس و نگه‌داری) و یا قابل شارژ (هنگامی که ولتاژ تغذیه وصل باشد باتری داخلی شارژ خواهد شد.) تغذیه شده و می‌تواند ساعت‌ها و حتی روزها بعد از قطع تغذیه به کار خود ادامه دهد.

ساعت‌های الکترومکانیکی علاوه بر موتور، دارای یک صفحه‌ی گرد در حال چرخش، زبانه‌های تنظیم، پلاتین‌های فرمان، سلکتور تغییر وضعیت و … نیز هستند. صفحه‌ی گردان در ساعت‌ها ممکن است ابعاد مختلفی داشته و یا در موقعیت‌های مختلفی قرار بگیرند اما نکته‌ی کلی این است که با توجه به تصویر زیر، قسمت خارجی آن مدرج بوده و دارای تعداد زیادی زبانه‌ی قابل تنظیم می‌باشد.

هر یک از زبانه‌ها با توجه به نوع ساعت و برند آن معرف مقدار زمان خاصی است. جابه‌جایی هر زبانه در بازه‌های یک ساعته برابر با یک دقیقه و در بازه‌های ۲۴ ساعته و هفتگی بین ۱۰ تا ۶۰ دقیقه می‌باشد. شما می‌توانید طبق برنامه‌ی مورد نظرتان این زبانه‌ها را جابه‌جا کرده و با چرخش صفحه به صورت خودکار، از تغییر وضعیت پلاتین یا پلاتین‌های داخلی ساعت در مدار فرمان استفاده کنید.

به عنوان مثال به تصویر زیر توجه کنید. در این ساعت حرکت صفحه‎ی دوار از پایین به بالا بوده و قرار گرفتن زبانه‌ها در موقعیت مشخص شده با فلش، باعث تغییر وضعیت پلاتین‌ها خواهد شد.

ساعت‌هایی که دارای بازه‌های یک روزه و هفتگی هستند مانند تمام ساعت‌های دیگر دارای عقربه یا خطوطی هستند که زمان دقیق را نمایش می‌دهد. در ساعت ها با بازه‌ی کاری یک ساعته امکان نمایش زمان حقیقی از شبانه روز وجود ندارد.

بعد از نصب ساعت و با توجه به موقعیت عقربه‌ها باید ساعت را تنظیم کنیم. برای تنظیم ساعت ممکن است روش‌های مختلف یا خاصی از طرف شرکت سازنده ارائه شده باشد. توجه داشته باشید که هر گونه حرکت غیرمتعارف می‌تواند به مکانیزم داخلی ساعت‌ها آسیب بزند.

طبق تصویر زیر و گزینه‌ی (a) برخی از ساعت‌ها دارای کاور محافظ هستند. برای تنظیم این ساعت‌ها ابتدا باید کاور را باز کرده تا به مکانیزم دسترسی پیدا کنیم. این کاور معمولا قسمتی برای قفل و پلمپ کردن نیز دارد تا از تغییر تنظیمات ساعت توسط افراد غیر مجاز جلوگیری شود. در گزینه‌ی (b) از یک ابزار کوچک مانند پیچ گوشتی استفاده شده تا صفحه‌ی مدرج چرخانده شود. توجه کنید که جهت چرخش صفحه در بیشتر ساعت‌ها باید به صورت ساعت‌گرد باشد. این کار در گزینه‌های (c) و (d) بدون ابزار و توسط دست قابل انجام است. در گزینه‌ی (c) قسمت خارجی صفحه‌ی دوار و در گزینه‌ی (d) عقربه‌ی دقیقه شمار چرخانده می‌شود. این کار را تا جایی انجام می‌دهیم که ساعت زمان حقیقی از شبانه‌روز را نمایش دهد. هنگام تنظیم حتما به قبل از ظهر و بعد از ظهر بودن ساعت هم توجه کنید. در برخی از ساعت‌ها بعد از ۱۲ ظهر عدد ۱۳ و در برخی مجدد عدد ۱، نمایش داده می‌شود.

در قسمت‌های قبل با تنظیم برنامه و زمان در ساعت‌های الکترومکانیکی آشنا شدیم. این ساعت‌ها با توجه به برند و مدل دارای تعداد مختلفی پلاتین باز، بسته یا چنج آور و معمولا دو ترمینال برای تغذیه‌ی الکتریکی هستند. طبق تصویر زیر، پلاتین‌های ساعت با توجه به زبانه‌های تنظیم شده تغییر کرده و مدار فرمان را کنترل می‌کند.

در تصویر زیر، نحوه‌ی اتصال تغذیه و پلاتین‌های ساعت‌ها برای روشن و خاموش کردن یک لامپ را مشاهده می‌کنید. در گزینه‌ی (a) ساعت دارای یک پلاتین باز با شماره‌ی ۳ و ۴ و تغذیه با شماره‌‎ی ۱ و ۲، در گزینه‌های (b) پلاتین چنج آور با شماره‌های ۱، ۳ و ۵ و تغذیه با حروف L و N و در گزینه‌ی (c) یک پلاتین چنج آور با اعداد ۲، ۴ و ۶ و تغذیه موتور با اعداد ۱۰ و ۱۲ می‌باشد.

طبق تصویر زیر، در ساعت‌های الکترومکانیکی علاوه بر زبانه‌های تنظیم زمان، یک کلید با شکل‌های مختلف نیز وجود دارد. این کلید برای کنترل وضعیت خودکار و دستی در ساعت تعبیه شده و توسط آن می‌توان خروجی ساعت را در حالت روشن دائم، خاموش دائم و یا خودکار قرار داد.

برای تنظیم ساعت‌های الکترومکانیکی هفتگی، علاوه بر زمان، باید روز هفته را نیز مشخص کنیم. به همین علت این ساعت‌ها دارای صفحه‌ی مدرج با دو قسمت تنظیمی مختلف هستند. با مشخص کردن روز هفته و ساعت‌های مورد نظر، می‌توانیم تجهیزات را با برنامه‌های متفاوت در روزهای مختلف از هفته خاموش و روشن کنیم. در تصویر زیر یک نمونه ساعت الکترومکانیکی هفتگی را مشاهده می کنید.

ساعت‌های الکترومکانیکی از نظر روش نصب فیزیکی در مدل‌های قابل نصب روی ریل‌های استاندارد، روی درب تابلو و قابل نصب در پریزهای برق تک فاز ساخته می‌شوند.

طبق تصویر زیر، مدل‌های قابل نصب در پریز (ساعت ها طبق استاندارد پریزها در مدل های مختلف ساخته می شوند و اغلب مجهز به سیم ارت نیز هستند.)  درگاهی جهت اتصال مستقیم دو شاخه داشته و جهت کنترل یک دستگاه کوچک به کار می‌روند. این ساعت ابتدا داخل پریز قرار گرفته و سپس دوشاخه‌ی دستگاه به آن متصل می‌شود. با این کار می‌توانیم دستگاه را طبق برنامه‌ی زمان‌بندی و یا به صورت دستی (کلید تغییر وضعیت دستی و خودکار در کنار ساعت بوده و در تصویر مشخص نیست.) خاموش و روشن کنیم.

ساعت‌های الکترومکانیکی از نظر ساختمان، تنظیمات و بهره‌برداری ساده هستند ولی می‌توان موارد زیر را از معایب آن‌ها دانست:

  • دارای قطعات مکانیکی هستند و عمر مفید آن‌ها نسبت به نمونه‌های دیجیتال کمتر است.
  • هنگام کار صدای کمی تولید می‌کنند.
  • قابلیت تنظیم خودکار ساعت، جابه‌جایی ساعت در فصل‌ها و تنظیم از راه دور در آن وجود ندارد.
دوره ی تصویری تجهیزات کنترل و فرمان