طراحی مدار سیستم های اخباری:

در مقاله‌های قبلی با انواع آلارم به شکل‌های شستی‌های چراغ‌دار، چراغ سیگنال، برج سیگنال، پنجره یا سیستم آلارم، بیزر، آژیر، سمافور و … آشنا شدیم. آلارم‌ها با توجه به ولتاژ، اهمیت مدار، محیط نصب، تعداد خطا و … مشخص شده و می‌توانند بهره‌برداری از تأسیسات الکتریکی را آسان و ایمن‌تر کنند.

برای فعال کردن آلارم‌ها معمولا از پلاتین‌های فرمان تجهیزات مانند بریکر، بی‌متال، کنترل فاز، کنترل بار، انواع رله‌های مکانیکی، کنتاکتور، شستی اضطراری و … استفاده شده و غیرفعال کردن آن‌ها به دو روش دستی و خودکار انجام می‌شود. در ادامه با روش نصب و سیم‌بندی برخی از تجهیزات اخباری آشنا می‌شویم.[userpro_private]

 نصب چراغ سیگنال:

در ساده‌ترین حالت می‌توان برای هر آلارم یک چراغ سیگنال، آژیر یا سیگنال بیزر دار به صورت مجزا انتخاب کرد. به عنوان مثال در دیاگرام زیر، از یک چراغ سیگنال سبز با ترانسفورماتور جهت حالت آماده به کار، یک چراغ سیگنال قرمز و آژیر برای حالت اضافه بار و یک چراغ سیگنال قرمز چشمک زن برای حالت قطع اضطراری استفاده شده است.

برای نصب چراغ سیگنال باید فضایی را روی تابلو برق یا جعبه‌های مجزا در نظر گرفت. این فضا با توجه به نوع و شکل چراغ سیگنال ایجاد شده و می‌تواند مربع، مستطیل و دایره با ابعاد مختلف باشد. برای حذف فضای اضافی و کمتر کردن مراحل نصب فیزیکی و سیم‌بندی چراغ‌های سیگنال، می‌توان از انواع شستی‌های چراغ‌دار استفاده کرد.

در دیاگرام زیر، از شستی قطع اضطراری چراغ‌دار، شستی استارت چراغ‌دار، چراغ سیگنال قرمز با شستی تست و یک آژیر استفاده شده است. با انتخاب این قطعات، ایجاد فضای مجزا برای نصب چراغ‌های سیگنال از سه عدد به یک عدد کاهش پیدا می‌کند. در صورتی که مدار در حالت آماده به کار باشد، چراغ سیگنال سبز رنگ تعبیه شده در شستی استارت روشن خواهد بود. در صورت تحریک شستی قطع اضطراری، چراغ سیگنال قرمز رنگ آن و در صورت عملکرد بی‌متال، چراغ سیگنال مجزا به همراه آژیر عمل خواهند کرد. چراغ سیگنال قرمز رنگ مربوط به بی‌متال یک شستی مجزا برای تست سالم بودن چراغ دارد.

 سیم‌بندی واحد تست:

برای تست سالم بودن چراغ‌های سیگنال می‌توان از یک شستی و واحد تست (Test Block) استفاده کرد. این واحد ممکن است به صورت مجزا و یا قابل نصب روی چراغ‌های سیگنال ارائه شود. وجود واحد تست در سیستم‌های بسیار حساس این امکان را به ما می‌دهد تا بدون قطع یا تغییری در مدار فرمان، صحت عملکرد  آلارم‌ها را بررسی کنیم.

به عنوان مثال در تصویر زیر، دیاگرام یک چراغ سیگنال به همراه شستی تست را مشاهده می‌کنید. در این مدل تنها از یک شستی با پلاتین چنج آور استفاده شده که قسمت مشترک آن به چراغ سیگنال متصل شده است.

ورودی نرمال بسته‌ی شستی تست از مدار فرمان و ورودی نرمال باز آن به صورت مستقیم تامین می‌شود. در این نمونه با فشردن شستی، پلاتین نرمال بسته جدا شده و به ورودی مستقیم متصل می‌شود. در این حالت بدون در نظر گرفتن شرایط مدار، چراغ سیگنال باید روشن شود.

در صورتی که تعداد سیگنال‌ها و حتی آلارم‌های صوتی زیاد باشد، نمی‌توان برای هر یک از آن‌ها شستی تست جداگانه در نظر گرفت. این کار باعث افزایش ابعاد، زمان نصب، سیم‌بندی و در نتیجه هزینه‌ی تمام شده خواهد شد.

بهترین حالت برای تست چندین آلارم استفاده از واحدهای الکترونیک است. این واحد‌ها امکان اتصال سه سیمه برای هر چراغ سیگنال یا قطعه‌ی مورد تست را فراهم می‌کند. طبق تصویر ورودی تمام واحدها به صورت مشترک به یک شستی جهت تست گروهی متصل شده است.

واحد تست تنها مخصوص چراغ سیگنال نبوده و می‌تواند کاربری‌های گسترده‌ای مانند تست آلارم‌های صوتی، برج‌های سیگنال، فعال کردن تمام خروجی‌های یک رله، ماشین، چند تایمر، ساعت قابل برنامه‌ریزی، رله‌های شنت تریپ و … نیز داشته باشد.

طبق تصویر زیر واحدهای دیود در مدل‌های برد الکترونیک، قابل نصب روی ریل‌های استاندارد، ترمینال و … عرضه می‌شوند. با نصب این واحد، می‌توان تا حدی کار تست بلاک را شبیه سازی کرد. نکته‌ی مهم در استفاده از واحدهای دیود معمولی این است که خروجی آن به صورت نیم موج یکسو شده و تجهیز مورد تست باید قابلیت کار با این نوع و دامنه‌ی ولتاژی را داشته باشد.

 سیم‌بندی پنجره آلارم:

چراغ‌های سیگنال توانایی نمایش آلارم‌های فعال را داشته و نمی‌توانند آلارم‌هایی که رخ ‌داده و برطرف شده‌اند را در حافظه‌ی خود قرار دهند. از طرفی این قطعات از نظر نوع خاموش و روشن شدن، فعال کردن آلارم‌های دیگر، آژیر و … قابل برنامه‌ریزی نبوده و گزینه‌های خوبی برای سیستم‌های بسیار حساس نیستند.  برای رفع مشکلات ذکر شده و مدیریت بهتر آلارم‌ها در یک سیستم حساس و دقیق می‌توان از مرکز یا پنجره آلارم استفاده کرد.  برخی از مزایای مرکز آلارم عبارت است از:

  • مدیریت تعداد زیادی آلارم در یک قاب و به صورت متمرکز
  • نصب و سیم‌بندی سریع‌تر
  • نمایش حالت‌های مختلف آلارم مانند موارد فعال و برطرف شده
  • قابلیت فعال کردن آلارم‌های دیگر، آژیر و …
  • قابلیت نصب تجهیزات مانند شستی‌ها، کلیدهای سلکتوری و …
  • وجود کلیدهای تست لامپ، قطع آژیر، حذف آلارم‌های رفع شده و …
  • قابلیت تنظیم برای فعال کردن خروجی‌های دیگر
  • قابلیت ثبت و ذخیره‌سازی آلارم‌های رخ‌داده
  • قابلیت اتصال به شبکه‌های صنعتی و …

به عنوان مثال در تصویر زیر، یک نمونه مرکز را مشاهده می‌کنید. این مرکز دارای  ۶ کانال ورودی آلارم، ۶ کانال خروجی آلارم، خروجی آلارم مشترک و قابل تنظیم و خروجی آژیر می‌باشد. روی پنل دستگاه یک LED جهت نمایش وصل بودن منبع تغذیه، یک شستی قطع آژیر، یک شستی حذف آلارم‌های برطرف شده، یک شستی تست لامپ و ۶ چراغ سیگنال مستطیل شکل وجود دارد. برای نصب این مرکز کافی ست یک سطح مربع شکل با ابعاد ۹۰ در ۹۰ میلی متر روی سطح خارجی تابلو برق ایجاد کرد.

در تصویر زیر، ترمینال‌های ورودی و خروجی مرکز آلارم را مشاهده می‌کنید. از سمت چپ ترمینال‌های A1 و A2 برای تغذیه و In- پلاریته‌ی مخالف ورودی‌های آلارم از سمت مدار فرمان است. به عنوان مثال اگر سیم فاز در مدار فرمان استفاده شده، باید به In- سیم مخالف یا نول متصل شود. این امر در مورد ولتاژ مستقیم نیز صدق می‌کند. ورودی‌های In1 تا ۶ برای آلارم‌ها در نظر گرفته شده است. این ورودی‌ها می‌توانند از کنتاکتورها، رله‌ها، پلاتین فرمان بی‌متال، تایمر، شستی قطع اضطراری، فلوتر و یا هر عنصر دیگری تامین شده باشد.

این مرکز علاوه و بر نمایش آلارم‌ها روی پنل خود می‌تواند آن‌ها را به صورت خروجی‌های جداگانه و مشترک نیز ارائه کند. در سمت راست تصویر ترمینال Com به عنوان سیم مشترک، Alarm به عنوان خروجی مشترک قابل برنامه‌ریزی، Horn جهت آژیر و خروجی‌های Out1 تا ۶ برای نمایشگرهای جداگانه، اتصال به PLC و … نمایش داده شده است.

در صورتی که یکی  از آلارم‌ها مانند آلارم شماره‌ی ۱ در قسمت ورودی فعال شود، بلافاصله چراغ شماره‌ی ۱ روی پنل دستگاه شروع به چشمک زدن کرده و خروجی‌های آلارم مشترک، خروجی آژیر و خروجی شماره‌ی ۱ به صورت هم‌زمان فعال می‌شوند. در این شرایط فشردن شستی Horn آژیر را قطع کرده ولی تغییری در خروجی‌های دیگر ایجاد نخواهد کرد. در صورتی که آلارم رفع شود، چراغ از چشمک زن به حالت دائم تغییر کرده و می‌توان با فشردن شستی DEL آن‌ را حذف کرد. این کار باعث قطع خروجی مشترک و خروجی مجزا نیز خواهد شد. توجه داشته باشید که آلارم‌های فعال، قابل حذف کردن نیستند و فشردن شستی TEST در هر شرایطی باعث روش شدن تمام لامپ‌ها و نمایش صحت عملکرد آن‌ها خواهد شد.

دوره ی تصویری تجهیزات کنترل و فرمان