کلید ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد

در برخی از تاسیسات نیاز است که جهت گردش الکتروموتورهای بزرگ و سه فاز عوض شود. طبق توضیحات قبلی در بخش کلیدهای چپ گرد و راست گرد، برای این کار باید جای دو فاز را عوض کنیم. از طرفی چون این الکتروموتورها جریان راه اندازی بالایی دارند، باید به صورت ستاره مثلث راه اندازی شوند. با توجه به این دو نکته، باید راه اندازی ستاره مثلث را در هر دو جهت راست گرد و چپ گرد داشته باشیم. برای حل این مسئله دو راه حل وجود دارد:

  • استفاده از یک کلید چپ گرد و راست گرد و سپس یک کلید ستاره مثلث
  • استفاده از کلید ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد

در روش اول ابتدا سه فاز ورودی به کلید چپ گرد و راست گرد و خروجی آن به ورودی کلید ستاره مثلث متصل می شود. در این روش علاوه بر افزایش حجم سیم بندی، هزینه ی تمام شده، اتصالات، لوازم مصرفی و فضای نصب، کار با تجهیز نیز مقداری مشکل می شود. برای این کار ابتدا باید توسط کلید اول جهت گردش را انتخاب کرده و سپس توسط کلید دوم راه اندازی را شروع کنیم. در تصویر زیر و گزینه ی (a) یک کلید چپ گرد و راست گرد و در گزینه ی (b) یک کلید ستاره مثلث را مشاهده می کنید. که از ترکیب آن ها یک کلید ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد ایجاد شده است.

کلید ستاره مثلث

در روش دوم می توانیم از یک کلید ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد (Reversing Star-Delta Switch) استفاده کنیم. این کلید دارای یک حالت صفر، دو حالت ستاره و دو حالت مثلث برای جهت های چپ و راست بوده و می تواند معمولی و یا برگشت فنری باشد. در واقع این کلید تعویض دوفاز و راه اندازی ستاره مثلث را در یک قالب و به صورت هم زمان انجام می دهد. در این روش علاوه بر کاهش حجم سیم بندی، هزینه ی تمام شده، اتصالات، لوازم مصرفی و فضای نصب، کار با تجهیز نیز ساده می شود.کافی ست کلید را در یکی از جهات چرخانده و راه اندازی را آغاز کنید. در مدل برگشت فنری، کلید فقط در حالت های صفر یا مثلث به صورت دائم قرار می گیرد. اگر کلید را در وضعیت ستاره قرار داده و دست خود را رها کنیم، کلید به حالت صفر برمی گردد. برای کامل شدن راه اندازی باید کلید را در حالت ستاره قرار داده و نگه داریم. بعد از سپری شدن زمان راه اندازی، کلید را در وضعیت مثلث قرار داده و رها می کنیم.

دیاگرام:

در تصویر زیر دیاگرام فنی یک کلید ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد را مشاهده می کنید. در قسمت صفحه ی راهنما مشخص شده که کلید دارای یک حالت قطع، دو حالت ستاره و دو حالت مثلث با زاویه ی ۶۰ درجه می باشد. زیر این قسمت یک کد وجود دارد که شرکت سازنده توسط آن نوع محصول خود را مشخص می کند. کلید در مجموع دارای ۹ ترمینال می باشد. ترمینال های ۱ و ۱۷ و ۱۵ برای سه فاز ورودی، ترمینال های ۲۰ و ۱۶ و ۲ برای U1 و V1 و W1 و ترمینال های ۹ و ۵ و ۴ برای U2 و V2 و W2 در نظر گرفته شده اند. در جدول پائین دیاگرام مشخص شده که در وضعیت های مختلف کدام پلاتین ها باز یا بسته هستند. روش سیم بندی این کلید با نوع ستاره مثلث معمولی تفاوتی ندارد چون جابجایی فازها درون کلید صورت می گیرد. برای اطلاعات بیشتر روش سیم بندی کلید ستاره مثلث را مطالعه کنید.

دیاگرام فنی کلید ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد

تست و تنظیمات:

کلید ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد المان تنظیمی نداشته ولی قبل از بهره برداری نیاز به تست دارد. تست های این کلید را می توان به دو گروه تست در بی برقی و تست در برق داری تقسیم کرد. برای انجام تست های نهایی این مراحل را انجام دهید:

  • از نصب صحیح و عمکلرد مکانیکی، اینترلاک ها و … کلید اطمینان حاصل کنید. کلید را چند بار در حالت خای مختلف قرار دهید.
  • با توجه به رنگ سیم ها، شماره سیم ها و کمک گرفتن از اهم متر، صحت مدار و اتصال صحیح کلاف ها را کنترل کنید.
  • در قدرت های بالا و با استفاده از میگر، قدرت عایقی سیم ها و مقاومت پلاتین ها را کنترل کنید.
  • جعبه ی ترمینال الکتروموتور را کنترل کرده و از باز بودن شینه های اتصال کوتاه اطمینان حاصل کنید. (شینه های اتصال کوتاه برای اتصال الکتروموتور به صورت ستاره ی دائم یا مثلث دائم در نظر گرفته می شوند که برای راه اندازی ستاره مثلث حتما باید باز شوند.)
  • پس از کنترل نهایی، کلید را در وضعیت قطع قرار داده و مدار را برق دار کنید. برای قطع و وصل این کلید کافی است دسته ی آن را چرخانده و در مقابل وضعیت های موجود قرار دهید. برای وضعیت خاموش ممکن است عبارت های صفر یا OFF روی کلید نوشته شده باشد. در این مرحله نیز می توانید صحت اتصال سیم ها به ترمینال های ورودی را با یک اهم متر و یا فازمتر چک کنید.
  • با بازدید کردن شرایط مدار، الکتروموتور و بارهای متصل شده به آن، کلید را در حالت ستاره ی راست گرد قرار دهید. در صورتی که کلید جزئی از یک تابلو برق و یا مدار جدید می باشد، تست در شرایط برق دار فقط باید در صورتی انجام شود که کل کار تمام شده و هیچ کس روی آن مشغول به کار نباشد.
  • جریان الکتروموتور راه اندازه گیری کرده و از کارکرد نرمال آن در حالت ستاره مطمئن شوید. جهت گردش موتور را کنترل کرده و با وضعیت روی کلید چک کنید.
  • کلید را روی حالت مثلث راست گرد قرار داده و اندازه گیری ها را مجددا انجام دهید. از کارکرد نرمال الکتروموتور در حالت مثلث مطمئن شده و کلید را خاموش کنید.
  • موارد ۸ و ۹ و ۱۰ را برای حالت چپ گرد نیز انجام دهید.

کار با تجهیز:

این کلید در دو مدل معمولی و برگشت با فنر ساخته می شود. در حالت معمولی می توان کلید را روی حالت قطع، ستاره یا مثلث قرار داده و رها کرد. با این کار کلید در جای خود باقی می ماند. اطلاعات بیشتر در مورد مکانیزم کلیدها در مقاله ی دسته بندی کلیدها شرح داده شده است.

در مدل برگشت فنری، الکتروموتور فقط روی حالت خاموش و مثلث راست گرد و چپ گرد می تواند باقی بماند. اگر کلید را روی حالت ستاره قرار داده و رها کنیم، بلافاصله توسطی فنرهای داخلی به حالت صفر بر می گردد. برای راه اندازی با این کلید، ابتدا جهت گردش و حالت ستاره را انتخاب کرده و دست خود را روی کلید نگه می داریم. بعد از رسیدن الکتروموتور به دور نامی، کلید را از حالت ستاره به مثلث تغییر داده و رها می کنیم.

نکته ی کلی در استفاده از کلیدهای ستاره مثلث چپ گرد و راست گرد این است که زمان راه اندازی به صورت دستی و توسط شما تعیین می شود. با توجه به دور موتور، صدای آن و شرایط محیط می توانید حدس بزنید که وضعیت الکتروموتور در چه حالتی بوده و آیا زمان آن فرا رسیده که به اتصال مثلث سوئیچ شود یا خیر. در صورتی که زود الکتروموتور را به حالت مثلث سوئیچ کنید، راه اندازی تکمیل نشده و جریان راه اندازی به خوبی کنترل نمی شود.

برای خاموش کردن الکتروموتور ابتدا باید کلید را از حالت مثلث به ستاره و سپس قطع تغییر داد.

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف