کلید یک طرفه یا صفر و یک

کلید یک طرفه یا صفر و یک (ON-OFF Switch) دارای یک حالت وصل و یک حالت قطع بوده و برای قطع و وصل برق اصلی، بارهای الکتریکی مانند روشنایی، الکتروموتورها و … در مدارهای تک فاز و سه فاز استفاده می شود. کلید یک طرفه در دو مدل فرمان دائم و برگشت فنری وجود دارد. در فرمان دائم، کلید می تواند در وضعیت صفر یا یک باقی بماند اما در نوع برگشت فنری، پس از رها کردن دسته در وضعیت یک، کلید توسط فنرهای تعبیه شده به موقعیت صفر بر می گردد.

دیاگرام:

در تصویر زیر دیاگرام فنی یک کلید یک طرفه ی سه فاز معمولی را مشاهده می کنید. در قسمت صفحه ی راهنما مشخص شده که کلید دارای یک حالت قطع و یک حالت وصل با زاویه ی ۹۰ درجه می باشد. زیر این قسمت یک کد وجود دارد که شرکت سازنده توسط آن نوع محصول خود را مشخص می کند. کلید دارای سه ترمینال ورودی با شماره های ۱ و ۳ و ۵ و سه ترمینال خروجی با شماره های ۲ و ۴ و ۶ می باشد. با درج علامت ضربدر در جدول پایئن تصویر، مشخص می شود که پلاتین ها در چه وضعیت هایی قطع و وصل هستند. این کلید را می توان داخل جعبه، روی درب تابلو برق و یا داخل آن به سادگی نصب کرد.

کلید صفر و یک

روش سیم بندی:

پس از نصب کامل کلید باید آن را سیم بندی کنیم. با توجه به تک فاز و یا سه فاز بودن کلید، تعداد ترمینال ورودی و خروجی در آن متفاوت است. نکته ی مهم قبل از شروع سیم بندی، مطابقت دادن نوع و جریان بار با مشخصات درج شده روی پلاک کلید می باشد. جهت عبور جریان در این کلیدها مهم نبوده و می توان به صورت اختیاری یک گروه از ترمینال ها را ورودی و گروه دیگر را خروجی در نظر گرفت. در کنار هر ترمینال یک حرف و یا مشخصه وجود دارد که باید به آن ها توجه کنیم.

تست و تنظیمات:

کلید صفر و یک المان تنظیمی نداشته ولی قبل از بهره برداری نیاز به تست دارد. تست های این کلید را می توان به دو گروه تست در بی برقی و تست در برق داری تقسیم کرد. برای انجام تست های نهایی این مراحل را انجام دهید:

  • از نصب صحیح و عمکلرد مکانیکی، اینترلاک ها و … کلید اطمینان حاصل کنید. کلید را چند بار قطع و وصل کنید.
  • با توجه به رنگ سیم ها، شماره سیم ها و کمک گرفتن از اهم متر، صحت مدار خود را کنترل کنید.
  • در قدرت های بالا و با استفاده از میگر، قدرت عایقی سیم ها و مقاومت پلاتین ها را کنترل کنید.
  • پس از کنترل نهایی، کلید را در وضعیت قطع قرار داده و مدار را برق دار کنید. برای قطع و وصل این کلید کافی است دسته ی آن را چرخانده و در مقابل وضعیت های موجود قرار دهید. برای وضعیت خاموش ممکن است عبارت های صفر یا OFF روی کلید نوشته شده باشد. در این مرحله نیز می توانید صحت اتصال سیم ها به ترمینال های ورودی را با یک اهم متر و یا فازمتر چک کنید.
  • با بازدید کردن شرایط مدار و بارهای متصل شده به خروجی کلید می توانید آن را وصل کرده و نتیجه را کنترل کنید. برای وضعیت روشن ممکن است عبارت های یک و یا ON روی کلید نوشته شده باشد. در صورتی که کلید جزئی از یک تابلو برق و یا مدار جدید می باشد، تست در شرایط برق دار فقط باید در صورتی انجام شود که کل کار تمام شده و هیچ کس روی آن مشغول به کار نباشد.

کار با تجهیز:

بهره برداری از این کلیدها ساده و معمولا بدون نیاز به سرویس و نگه داری می باشد. در قسمت راهنمای کلید برای حالت قطع عبارت صفر یا OFF و برای حالت وصل عبارت یک یا ON درج می شود. برای قطع و وصل کافی است دسته را چرخانده و در مقابل وضعیت مورد نظر قرار دهید. برخی از کلیدها ممکن است دارای سیستم های حفاظتی و اینترلاک باشند. جهت آشنایی با روش های بهره برداری از کلید ها لطفا مقاله ی مربوطه را مطالعه کنید.

اگر کلید از نوع برگشت فنری باشد، پس از رها کردن دسته ی آن، پلاتین ها تغییر وضعیت داده و به حالت اول بر می گردند. برگشت فنری می تواند برای برگشت خودکار به صفر و یا برگشت خودکار به یک باشد. در تصویر زیر دیاگرام کلید قطع و وصل برگشت فنری به حالت قطع را مشاهده می کنید. هرگز سعی نکنید این کلید را با اشیای خارجی در وضعیت های دیگر قفل کنید. اطلاعات بیشتر در مورد مکانیزم کلیدها در مقاله ی دسته بندی کلیدها شرح داده شده است.

کلید یک طرفه

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف