کنتاکتور فرمان

برای مانیتورینگ وضعیت تجهیزات الکتریکی و اعمال فرمان به آن ها نیاز به یک سیستم کنترلی می باشد. این سیستم تحت عنوان مدار فرمان بوده می تواند به صورت دستی و یا خودکار طراحی شود. یکی از مهم ترین نیازمندی های مدار فرمان، وجود پلاتین هایی در تجهیزات است. این پلاتین ها با قطع و وصل جریان الکتریکی می توانند باعث انجام کار شده و یا وضعیت تجهیزات را مشخص کنند. پلاتین هایی که این نقش را در مدار کنترل بر عهده دارند تحت عنوان پلاتین فرمان یا کمکی شناخته می شوند. پلاتین فرمان بر خلاف نوع قدرت، حامل جریان های زیاد نبوده و ابعاد کوچکتری دارد. در تصویر یک کنتاکتور فرمان با چهار پلاتین را مشاهده می کنید.

انواع کنتاکتور

در بسیاری از سیستم های کنترلی نیاز است که یک فرمان یا سیگنال به صورت هم زمان به چندین نقطه ارسال شود. برای این کار تعداد پلاتین های فرمان موجود در تجهیزات کافی نبوده و باید آن ها را ایجاد کرده و یا گسترش دهیم. ایجاد و یا اضافه کردن پلاتین های فرمان به دو صورت انجام می شود:

  • اضافه کردن واحد های کمکی به تجهیزاتی که این قابلیت را دارند مانند انواع کنتاکتورها
  • استفاده از کنتاکتور یا رله های فرمان به صورت مجزا

اضافه کردن واحد های کمکی در کنتاکتورها انجام شده و برای تجهیزات دیگر قابل استفاده نیست. به عنوان مثال یک بریکر در نهایت یک پلاین کمکی باز و بسته (در بسیاری از برندها پلاتین فرمان تحت عنوان لوازم جانبی بوده و به صورت مستقیم روی تجهیز ارائه نمی شود. پلاتین فرمان می تواند به صورت های معمولی یا نمایش خطا تهیه و در بریکرها نصب شود) داشته و این تعداد قابل افزایش نمی باشد. برای رفع این مشکلات می توان از کنتاکتور یا رله های کوچکی که تعداد زیادی پلاتین فرمان دارند استفاده کرد. این تجهیز تحت عنوان کنتاکتور یا رله ی فرمان (Control Relay) شناخته شده و علاوه بر بوبین؛ می تواند تعداد ۴، ۶، ۸ و … پلاتین داشته باشد.

با این روش می توان یک سیگنال یا فرمان را به بوبین کنتاکتور فرمان اعمال کرده و به جای آن ۴، ۶ و … فرمان مجزا دریافت کرد. کنتاکتور فرمان نیز مانند دیگر مدل های کنتاکتور روی ریل نصب شده و قابلیت اضافه کردن لوازم جانبی مانند پلاتین های کمکی بیشتر، تایمر و … را نیز دارد. در تصویر زیر، دیاگرام الکتریکی یک کنتاکتور فرمان با چهار پلاتین نرمال باز را مشاهده می کنید.

دیاگرام الکتریکی کنتاکتور فرمان

قابل ذکر است که مشخصه های الکتریکی تمام پلاتین های کنتاکتور یا رله ی فرمان با یکدیگر برابر بوده و تنها برای قطع و وصل جریان های بسیار پائین در مدارهای کنترل ساخته شده است. برای درک بهتر مشخصه های الکتریکی به تصویر زیر توجه کنید. این تصویر مربوط به پلاک یک کنتاکتور فرمان بوده و اطلاعات درج شده در آن عبارتند از:

کنتاکتور فرمان

  • نوع کنتاکتور برای استفاده در جریان متناوب AC15 و برای جریان مستقیم DC13 مشخص شده است. هر دوی این دسته ها جهت کنترل بارهای مغناطیسی کوچک مانند بوبین ها، شیرها و … می باشند.
  • جدول ها برای مشخص کردن جریان مجاز بر اساس ولتاژ و نوع آن می باشند. به عنوان مثال در ۲۴۰ ولت متناوب جریان مجاز عبوری از کنتاکت ها ۳ آمپر و در ۴۸ ولت مستقیم ۵/۱ آمپر می باشد.
  • طبق عبارت Ith=16A جریان مجاز بارهای اهمی در هشت ساعت متوالی ۱۶ آمپر می باشد.
  • طبق عبارت A600, P600 جریان مجاز کنتاکت ها ۱۰ آمپر با ولتاژ ۶۰۰ ولت متناوب و یا ۵ آمپر با ولتاژ ۶۰۰ ولت مستقیم می باشد. مفهوم کدهای این قسمت را در جدول شماره ی ۵-۳ از بخش مشخصه های ولتاژی مشاهده کنید.
  • در کنار میزان دمای کارکرد نیز مشخص شده که فقط مجاز به اتصال سیم مسی به کنتاکتور هستیم.

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف