کنترلر بدون سیم جرثقیل:

کنترلرهای آویز، ضمن سهولت راه اندازی، بهره برداری و نگهداری آسان می توانند بسیار خطرناک باشند. به عنوان مثال و به علت نزدیک بودن اپراتور به قلاب حمل، امکان بروز حوادث زیادی مانند سقوط بار، برخورد با تجهیزات، پاره شدن سیم بکس، آسیب دیدن کابل ارتباط و برق گرفتگی یا حادثه های دیگر وجود دارد. در برخی سیستم ها از ولتاژ پائین یا ترانس یک به یک در کنترلرهای سیم دار استفاده می شود.
برای رفع خطراتی که اپراتور جرثقیل را حین کار تهدید می کند، می توان از ارسال فرمان به صورت بدون سیم استفاده کرد. با این کار اپراتور از محل خطرناک دور شده و بروز حادثه های مکانیکی و الکتریکی وی را تهدید نمی کند.  در تصویر زیر یک نمونه کنترلر بدون سیم جرثقیل را مشاهده می کنید.

بهترین گزینه در کنترل بدون سیم جرثقیل ها، استفاده از ریموت های صنعتی و مقاوم در برابر اختلالات امواج، نویز، عوامل محیطی و … می باشد. قبل از انتخاب تجهیزات بدون سیم، به این نکته توجه کنید که استفاده از کنترلرهای غیر صنعتی در جرثقیل ها می تواند حوادث زیادی را رقم بزند!

در مقالات قبلی شرح داده شده که هر سیستم ارسال فرمان به صورت بدون سیم از بخش های جداگانه ای مانند فرستنده، گیرنده، تجهیزات تقویت سیگنال، آنتن و … تشکیل می شود. در کنترل بدون سیم جرثقیل ها نیز این موارد صادق بوده و باید در طراحی مدار فرمان، مدار قدرت، محل  و ابعاد تابلو در نظر گرفته شوند. به عنوان مثال در تصویر زیر یک عدد گیرنده و دو عدد ریموت را مشاهده می کنید.

سیستم ارسال و دریافت سیگنال، فاصله و حجم اطلاعات منتقل شده در کنترلر جرثقیل ها با شستی های بدون سیم متفاوت است. در شستی ها تعداد محدودی فرمان از طریق فرستنده ارسال شده و هیچ فرمانی دریافت نمی شود. از طرف دیگر میزان فاصله بین فرستنده و گیرنده در این تجهیزات محدود بوده و هرگز نباید از آن ها در سیستم های کنترل حرکت استفاده شود.

از نظر اشکالات ذکر شده در مورد شستی های بدون سیم، ریموت های کنترل جرثقیل بسیار پیشرفته تر و قابل اعتماد تر هستند. ریموت ها در مدل های مختلف با تعداد فرمان ها و آیتم های کنترلی متنوع ساخته شده و می توانند فرستنده یا فرستنده-گیرنده باشند.
طبق تصویر زیر، ریموت های فرستنده-گیرنده دارای یک ارتباط دو طرفه به همراه صفحه نمایش و چراغ هایی هستند که وضعیت سیستم را نمایش می دهند. این امکانات می تواند به عنوان چشم سوم اپراتور محسوب شود. در تصویر اطلاعات روی صفحه‌ی ریموت را مشاهده می کنید. گزینه‌ی (a) سطح شارژ، (b) میزان قدرت سیگنال، (c) وضعیت روشن و خاموش بودن، (d) هشدار ها، (e) اطلاعات موقعیت و (g) چراغ هشدار قطع اضطراری می باشد.

ریموت کنترل جرثقیل ها به باتری داخلی مجهز بوده و باید میزان شارژ آن به دقت کنترل شود. در برخی از برندها می توان از ریموت ها یا باتری های یدک با قابلیت تعویض سریع استفاده کرد. تمام این موارد برای جلوگیری از بروز وقفه هنگام کار به علت تمام شدن شارژ باتری می باشد.

قسمتی از سیستم کنترل جرثقیل که در تابلو فرمان یا نزدیکی آن نصب می شود نیز تنها یک گیرنده نبوده و یک فرستنده-گیرنده است. این قسمت از نظر انتقال اطلاعات با ریموت یک ارتباط دو طرفه داشته و طبق تصویر زیر، می توان روی آن کلیدها یا پورت هایی برای تنظیمات و اتصال به شبکه های صنعتی را مشاهده کرد.

بخش کنترلی جرثقیل را می توان روی ریل های استاندارد و یا توسط پیچ در تابلو برق یا روی دیوار نصب و سیم بندی کرد. اتصالات این کنترلر می تواند از طریق ترمینال، سوکت و یا کابل های موجود روی آن انجام شود. تعداد ترمینال ها یا رشته های کابل به تعداد فرمان های قابل کنترل، مدل پلاتین ها، کارکرد موازی الکتروموتورها و … بستگی داشته و برای اتصال آن ها حتما باید به کاتالوگ موجود در بسته بندی کنترلر مراجعه کرد.

در نظر داشته باشید مدار فرمان و قدرت می تواند به صورت کنتاکتوری ساده و یا با استفاده از تجهیزات پیچیده مانند درایوها و بردهای کنترل جرثقیل طراحی شده باشد. به عنوان مثال فرض کنید می خواهیم یک جرثقیل کوچک با حرکت های طولی و عرضی در سالن به همراه یک قلاب حمل را به صورت بدون سیم کنترل کنیم. به علت کوچک بودن سیستم، تنها از یک الکتروموتور برای هر جابه جایی و در مجموع از سه الکتروموتور استفاده شده است. در سمت راست تصویر زیر، نقشه‌ی تک خطی اتصال الکتروموتورها به درایوها را مشاهده می کنید.
درایوها از طریق کابل فرمان به گیرنده متصل شده و با سه عدد خروجی رله‌، کنترل می شوند. با این روش فرمان های راست، چپ، استپ و کنترل سرعت به خوبی قابل انجام می باشد.
در گیرنده ممکن است ترمینال های متنوع و بیشتری جهت اتصال منبع تغذیه، رله های کنترل الکتروموتور، رله های کنترل ولتاژ، سیستم های قطع اضطراری و … نیز در نظر گرفته شده باشد. این ترمینال ها هنگام سیم بندی باید به دقت بررسی و به منابع مورد نظر متصل شوند. در تصویر زیر دیاگرام سیم بندی گیرنده‌ی بدون سیم و درایوها در کنترل جرثقیل های الکتریکی را مشاهده می کنید.

بعد از سیم بندی کامل، ریموت و کنترلر با توجه به جرثقیل باید تنظیم و کالیبره شوند. حتما در طول دوره‌ی تست و تنظیمات از تمام تهمیدات ایمنی استفاده کرده و مطمئن شوید که راه اندازی بخش های مختلف سیستم باعث بروز حادثه ی جانی و مالی نخواهد شد. بعد از تنظیمات کامل، از عملکرد تمام فرمان های ریموت و ارسال و دریافت صحیح اطلاعات مطمئن شده و آن ها را به اپراتور مربوطه آموزش دهید.

در جرثقیل های سنگین و پیشرفته از PLC یا بردهای کنترل جرثقیل به همراه سنسورهای مختلف و درایو جهت کنترل الکتروموتورها استفاده می شود. این بردها می توانند با پروتوکل های مختلف مانند بلوتوث، وایرلس، اترنت، مد باس و ورودی و خروجی های دیجیتال با دیگر تجهیزات در ارتباط باشند. در این سیستم تمام فرمان های صادر شده از طرف اپراتور به این مرکز ارسال شده و با توجه به وضعیت سنسورها، بهترین خروجی به درایوها ارسال می شود.

سیستم های کنترلی و قابل برنامه ریزی تا حد زیادی از خطای انسانی کاسته و باعث افزایش راندمان می شوند. محل نصب رله های کنترل جرثقیل، سیستم کنترل از راه دور و درایوها با توجه به نوع جرثقیل و ابعاد آن تعیین می شود. طبق تصویر زیر، در سیستم های بزرگ تمام این تجهیزات روی قسمت متحرک اصلی نصب می شوند. با این کار میزان کابل کشی های قدرت، فرمان، سنسورها و … نیز کاهش پیدا می کند.

دوره ی تصویری تجهیزات کنترل و فرمان