گیرنده در سیستم های بدون سیم:

تمام فرستنده ها صرف نظر از مدل و کارایی باید با یک گیرنده یا Receiver در ارتباط باشند. به عبارت دیگر تمام سیگنال های ارسالی توسط فرستنده ها باید توسط یک مرکز، جمع آوری و ترجمه شود. این مرکز با دریافت سیگنال ها و طبق برنامه های امنیتی و تنظیمات انجام شده، خروجی مستقیم در مدار یا اطلاعات خاصی را در شبکه تغییر می دهد. در سیستم های انتقال فرمان به صورت بدون سیم، گیرنده ها در مدل های متنوعی ساخته می شوند که باید به دقت انتخاب، سیم بندی و تنظیم شوند.
اولین سوال در انتخاب نوع گیرنده این است که می خواهیم از شستی های بدون سیم به صورت مستقیم در مدار های فرمان استفاده کنیم یا آن ها را به شبکه های صنعتی و تجهیزات کنترلی مانند PLC، HMI و … متصل کنیم؟

پاسخ به این سوال نوع اتصال گیرنده را مشخص می کند. به صورت کلی گیرنده ها با خروجی الکتریکی، با خروجی پورت و یا ترکیب این دو ساخته می شوند. خروجی الکتریکی شامل خروجی رله یا ترانزیستور جهت قرار گرفتن در مدار فرمان و قطع و وصل مستقیم تجهیزات مانند کنتاکتور، تایمر و … خروجی پورت شامل انواع خروجی تحت شبکه های صنعتی مانند پورت های RS485، Ethernet و … می باشد. به عنوان مثال در تصویر زیر، گزینه‌ی a یک گیرنده با خروجی پورت اترنت، گزینه‌ی b یک گیرنده با ۱۴ خروجی مستقیم و گزینه‌ی c یک گیرنده با دو خروجی مستقیم را مشاهده می کنید.


در مرحله‌ی بعد باید ولتاژ و نوع خروجی های گیرنده را مشخص کنیم. گیرنده هایی که به صورت مستقیم در مدار فرمان قرار می گیرند از نظر مشخصه های الکتریکی، نوع و تعداد خروجی ها، تعداد شستی های قابل اتصال، فاصله با آن ها و … با یکدیگر تفاوت دارند.
اغلب این گیرنده ها را می توان در تابلو برق و روی ریل های استاندارد نصب و سیم بندی کرد. به صورت کلی مشخصه های الکتریکی یک گیرنده را می توان در دو گروه مشخصات تغذیه و مشخصات خروجی ها بیان کرد. گیرنده ها با توجه به برند و مدل در تغذیه های مختلف از ۲۴ تا ۲۴۰ ولت مستقیم و متناوب با انواع خروجی رله و ترانزیستور تولید می شوند. به عنوان مثال در تصویر زیر و گزینه‌ی a نصب گیرنده روی ریل استاندارد، b تصویر و دیاگرام الکتریکی گیرنده‌ی غیر قابل تنظیم با یک رله‌ی چنج آور خروجی، c گیرنده‌ی قابل تنظیم با دو رله‌ی چنج آور خروجی و d گیرنده‌ی قابل تنظیم با چهار خروجی ترانزیستوری با تغذیه های مختلف را مشاهده می کنید.

در مقالات قبلی شرح داده شد که با تحریک شستی های سیم دار، یک یا چند پلاتین تغییر وضعیت داده و با برداشتن دست، به حالت اول خود بر می گردند. این پیوستگی به خاطر ارتباط مکانیکی بین عملگر و پلاتین ها می باشد. در شستی های بدون سیم این ارتباط مکانیکی وجود نداشته از این رو می توان خروجی های گیرنده را از نظر قرار گرفتن در مدار فرمان و روش کار در مدل های مختلف انتخاب و تنظیم کرد.

رله یا ترانزیستورهای یک گیرنده بر اساس فرمان های صادر شده از طرف شستی یا کلیدهای ریسمانی می تواند سه حالت پالس با زمان ثابت و غیر قابل تنظیم یا Monostable، قطع و وصل با یک شستی یا Bistable و قطع و صل با دو شستی مجزا یا Start, Stop داشته باشد. روش کار و تنظیمات گیرنده می تواند بر اساس برند و مدل با موارد ذکر شده متفاوت باشد.

قابل ذکر است در گیرنده هایی که به شبکه های صنعتی متصل هستند با فشردن شستی ها،  سیگنال دریافت و به پروتوکل های ارتباطی مانند Modbus، Modbus/TCP و … تبدیل می شود. این اطلاعات در نهایت توسط  شبکه های موجود ارسال و روی پردازشگرهایی مانند PLC، HMI یا نرم افزارهای اسکادا تغییراتی ایجاد می کنند. در مدل های معمولی قابل اتصال به شبکه، دیگر خروجی فیزیکی به صورت تغییر وضعیت رله یا وصل ترانزیستور نخواهیم داشت.

گیرنده ها از نظر تنظیمات، تعداد شستی های قابل اتصال، المان های قابل برنامه ریزی مانند قفل گذاری، نوع خروجی، کنترل آن ها و … نیز در مدل های مختلفی ارائه می شوند. به عنوان مثال شرکت اشنایدر تجهیزات بدون سیم را در گروه های زیر تولید می کند:

  • گیرنده غیر قابل برنامه ریزی با یک فرستنده جفت شده در یک بسته
  • گیرنده با خروجی رله و قابل برنامه ریزی تا اتصال ۳۲ فرستنده
  • گیرنده با خروجی ترانزیستور و قابل برنامه ریزی تا اتصال ۳۲ فرستنده
  • گیرنده های تحت شبکه با پورت اترنت و قابل برنامه ریزی تا اتصال ۶۰ فرستنده
  • لوازم جانبی مانند انواع آنتن، تکرار کننده، باکس های نصب، کلیدهای ریسمانی و …

با توجه به اطلاعات ذکر شده انجام این گام ها برای انتخاب یک گیرنده یا سیستم بدون سیم ضروری هستند:

  • نوع و تعداد خروجی ها باید به دقت و متناسب با مدار مشخص شود. در نظر داشته باشید گیرنده ها در مدل های قابل اتصال به شبکه، قابل اتصال به مدار با خروجی رله و قابل اتصال به مدار با خروجی ترانزیستور تولید می شوند. در صورت نیاز به ترکیب این موارد باید به دقت به راهنماها توجه کنید.
  • وضعیت باتری در فرستنده و ولتاژ تغدیه‌ی گیرنده مشخص شود. فرستنده ها در مدل های با باتری داخلی و بدون باتری و گیرنده ها با ولتاژ کاری مختلف تولید می شوند. بهتر است ولتاژ گیرنده با ولتاژ مدار یکسان انتخاب شود تا نیازی به استفاده از منابع تغذیه با پاور اضافی نباشد.
  • جهت انتخاب بهترین مدل، فاصله‌ی بین فرستنده و گیرنده و محل نصب گیرنده باید بررسی شود. نصب گیرنده ها در تابلوهای فلزی و یا وجود برخی از مانع ها مانند دیوار، شیشه و … از قدرت ارسال سیگنال و در نتیجه فاصله‌ی مفید بین فرستنده و گیرنده می کاهد.
  • نوع گیرنده ها از نظر قابلیت اتصال آنتن به صورت داخلی و خارجی کنترل شود.
  • محل نصب گیرنده و فرستنده از نظر نفوذ مایعات، ذرات جامد، غبار و گازهای قابل اشتعال، تابش نور، وجود تجهیزات تولید کننده ی نویز مانند داریو، UPS و … به خوبی کنترل شده و با مشخصات درج شده در راهنمای سیستم مطابقت داده شود.
دوره ی تصویری تجهیزات کنترل و فرمان