چه حوادثی در منازل رخ می دهد؟

چه حوادثی در منازل رخ می دهد؟

نصب غیر صحیح، دست کاری، روش های استفاده ی نادرست و نداشتن اطلاعات کافی از تاسیسات الکتریکی، حوادث زیادی را در منازل ایجاد می کند. حادثه الکتریکی می تواند باعث سوختگی، برقگرفتگی، نقص عضو، آتش سوزی و حتی مرگ شود و یکی از مهم ترین روش های حفاظت از خود و خانواده در مقابل این گونه حوادث، افزایش اطلاعات ایمنی در منازل است.

با توجه به نوع منزل های مسکونی، اشتراک برق مدل های متنوعی داشته اما در تمام آن ها، کنتور برق درگاه اصلی ورودی آن است. در کنار کنتور از یک فیوز اصلی در مدل های مختلف مانند فیوزهای ذوب شونده، آلفا، میناتوری، یا ترکیب مینیاتوری با بریکر نشتی جریان استفاده می شود.

در صورت بروز اتصال کوتاه شدید و کامل در داخل منزل این فیوزها یا بریکرها عمل کرده و برق کل یا بخشی از منزل را قطع می کنند اما اطمینان به اینکه تمام خطاهای الکتریکی با این فیوزها شناسایی شده و حفاظت می شود بسیار خطرناک است! همیشه اتصال کوتاه یا اتصال بدنه هایی که رخ می دهد با فیوزهای معمولی قابل شناسایی نبوده و به سیستم های حفاظتی بیشتری نیاز دارد. در ادامه با خطاها و ملزومات ایمنی الکتریکی در منازل آشنا می شویم.

خطای الکتریکی چیست؟

برق یک انرژی حیاتی اما بسیار خطرناک است. ما نمی توانیم این انرژی را ببینیم، بو کنیم و یا میزان آن را با حس لامسه تشخیص دهیم. از طرفی سرعت این انرژی حدودا با سرعت نور برابر بوده و هر نوع تماسی با این انرژی می تواند مرگبار باشد. قبل از هرگونه اقدامی باید انواع خطاهایی که ممکن است در منزل رخ بدهد را شناسایی کنیم اما واقعا تعریف خطای الکتریکی چیست؟

برق برای جاری شدن به مسیر خاصی نیاز دارد. مسیر عبور برق از کابل ها، سیم ها و لوازم برقی تشکیل شده است و کامل مشخص است. هرگاه انرژی برق از این مسیرها خارج شود می تواند صدمات شدیدی ایجاد کند. پس به صورت کلی، خارج شدن برق از مسیر اصلی آن خطای الکتریکی نام دارد. برای مشخص تر شدن انواع خطاهای الکتریکی اصطلاحاتی تحت عنوان اتصال کوتاه؛ اتصال زمین یا اتصال بدنه نیز تعریف می شوند.

اتصال کوتاه:

وسایل و تجهیزات الکتریکی با توجه به توان آن ها دارای مقاومت خاصی در برابر عبور جریان هستند. یعنی وقتی شما یک تلوزیون را به پریز برق متصل می کنید، میزان انرژی کاملا مشخصی از آن عبور خواهد کرد اما سوال اینجاست که اگر این مقاومت از بین برود چه اتفاقی خواهد افتاد؟

اگر مقاومت مسیر عبور جریان بسیار کم و یا صفر شود، میزان جریان بسیار بالا رفته و می تواند اثرات حرارتی و مکانیکی شدیدی ایجاد کند. اگر این حالت به سرعت شناسایی نشده و از شبکه برق جدا نشود حوادث ناگواری مانند آتش سوزی، سوختگی الکتریکی، برقگرفتگی و … رخ خواهد داد. طبق تعریف اتصال هادی های حامل جریان به هم به صورت مستقیم و یا توسط مقاومت های کم را اتصال کوتاه می نامیم. این نوع خطا با انواع فیوزها و بریکرها قابل شناسایی بوده و می توانند حفاظت شوند.

اتصال زمین:

بر خلاف اتصال کوتاه که همیشه شدید بوده و با فیوزها شناسایی می شود، خطای زمین می تواند رخ بدهد و ما از آن بی خبر باشیم. خطای زمین طبق تعریف جاری شدن برق از مسیر کم مقاومت و یا با مقاومت بالا به زمین است. این خطا می تواند بر اثر اتصال مستقیم هادی فاز با زمین یا از طریق بدنه ی تجهیزات رخ بدهد.

خطای زمین هم به اندازه ی خطای اتصال کوتاه می تواند تهدید کننده باشد. این خطا معمولا باعث آتش سوزی و برقگرفتگی شده و در تجهیزات داخل منازل مانند اجاق گاز، ماشین لباسشویی، یخچال و … بسیار زیاد رخ می دهد.

حفاظت الکتریکی در منازل

برای مقابله با خطاهای الکتریکی باید از سیستم های ترکیبی استفاده کنیم. یعنی استفاده ی تنها از یک تجهیز حفاظتی کافی نبوده و نمی تواند تمام خطاها را پوشش بدهد. اصلی ترین سیستم های حفاظتی در منازل حفاظت در برابر اضافه جریان، حفاظت در برابر نشتی جریان و سیستم ارت یا اتصال زمین می باشد.

سیستم ارت یا زمین:

عملکرد صحیح تجهیزات حفاظتی مانند بریکرهای اضافه جریان و بریکر نشتی جریان تا حد زیادی وابسته به سیستم ارت یا اتصال زمین در منازل است. به این منظور باید در سیم کشی منازل از هادی سوم در کنار هادی فاز و نول استفاده کرد. این هادی که معمولا به رنگ سبز و زرد است در نهایت به چاه ارت درمنزل یا مجتمع متصل خواهد شد.

لوازم برقی استاندارد که نیاز به سیستم اتصال زمین دارند، معمولا دارای دوشاخه های خاصی هستند که علاوه بر اتصال سیم فاز و نول، محلی برای اتصال سیم زمین نیز دارند. با این کار اگر از پریز و سیم زمین استفاده کرده باشیم، با وصل دوشاخه تجهیزات اتصال زمین آن ها نیز دایر خواهد شد.

در بعضی از تجهیزات ممکن است محل دیگری برای اتصال زمین درنظر گرفته شده باشد. این محل با علامت زیر مشخص شده و باید به سیم زمین متصل شود.

حفاظت در برابر اضافه جریان:

اتصال کوتاه یا اتصال مستقیم سیم فاز به سیم زمین باعث عبور جریان شدیدی از مدار می شود. این جریان اگر به سرعت شناسایی و قطع نشود می تواند باعث بالارفتن شدید دما و آتش سوزی در سیم ها شود. برای شناسایی این خطا در منازل از فیوزهای ذوب شونده و یا بریکرها استفاده می شود. بهترین و پرکاربرد ترین بریکرها در منازل از نوع میناتوری هستند. در این قسمت می توانید معرفی و اجزای داخلی بریکر های مینیاتوری را مشاهده کنید.

توصیه می شود سیم کشی هر بخش از منزل جدا بوده و توسط یک بریکر مناسب محافظت شود. به عنوان مثال سیم کشی روشنایی هر اتاق، پریز های هر اتاق، سیستم تهویه مانند کولر، پکیچ و … به صورت جداگانه احداث شده و در بهترین نقطه از منزل یک تابلوی توزیع کوچک برای قرار گیری بریکر ها در نظر گرفته شود. بریکرها دارای مشخصه های حفاظتی متفاوتی هستند و ما باید بهترین نوع آن ها را برای مدار انتخاب کنیم. آیا تا به حال عبارت های بریکر مینیاتوری تیپ B؛ بریکر میناتوری تیپ C، بریکر تیپ D یا تیپ K و Z را مشاهده کرده اید؟ تفاوت این تیپ ها در چیست؟ چرا باید برای حفاظت الکتروموتورها از تیپ C و برای روشنایی از تیپ B استفاده کنیم؟ منحنی قطع به چه معنی بوده و در چه مدل هایی تعریف می شود؟ برای کسب اطلاعات کامل در زمینه ی جریان نامی و تیپ بریکرهای میناتوری این ویدئوها را مشاهده کنید.

حفاظت در برابر نشتی جریان:

خطای زمین یا اتصال بدنه همیشه توسط بریکرهای اضافه جریان شناسایی نمی شوند. به عنوان مثال در سیم کشی هایی که از هادی سوم یا ارت استفاده نشده و یا این هادی دچار قطعی شده باشد، اتصال بدنه ی تجهیزات با بریکرهای میناتوری شناسایی نمی شود. برای رفع این خطا و برقراری حفاظت تکمیلی می توان از بریکرهای نشتی جریان به صورت جدا گانه در کنار بریکر میناتوری و یا به صورت ترکیب شده با آن استفاده کرد. این بریکرها به سرعت می توانند نشتی جریان در مدار را تشخیص داده و قطع کنند. برای درک بهتر از نحوه ی کار این سیستم ها لطفا ویدئوهای زیر را مشاهده کنید.

در قسمت قبلی با انواع بریکرهای میناتوری در تیپ های مختلف آشنا شدیم. آیا در مورد بریکرهای نشتی جریان نیز این تیپ ها و گروه ها صادق است؟ آیا مجاز هستیم هر نوع بریکر نشتی جریان را در مدارهای مختلف استفاده کنیم؟ جواب این سوال ها منفی است.

بریکرهای نشتی جریان نیز دارای تیپ های مختلفی هستند اما این مدل ها با بریکرهای میناتوری کاملا متفاوت است. بریکرهای نشتی جریان از نظر میزان جریان نشتی، زمان قطع و شناسایی نوع جریان خطا گروه بندی می شوند. برای مدارهای مختلف باید مسائل ایمنی در نظر گرفته شده و بر اساس آن از بین تیپ های مختلف بریکر نشتی جریان بهترین گزینه انتخاب شود. به عنوان مثال این بریکرها از نظر میزان جریان نشتی به گروه های ۱۰ میلی آمپر، ۳۰ میلی آمپر، ۱۰۰ میلی آمپر، ۳۰۰ میلی آمپر و ۱ آمپر و از نظر شناسایی نوع جریان به گروه های AC و A و B و … تقسیم می شوند. با مشاهده ی ویدئوی این قسمت با تیپ ها و کاربرد بریکرهای نشتی جریان آشنا می شویم.

دیگر نکات ایمنی:

علاوه بر سیستم ها و تجهیزات ذکر شده، می توان یا انجام این موارد از حادثه های الکتریکی در منازل جلوگیری کرد. لطفا این نکات را مطالعه کرده و به خانواده ی خود نیز آموزش دهید:

  1. پریزهای برق را با کاورهای مناسب بپوشانید. برخی از پریزها دارای سیستم ایمنی در برابر ورود اجسام خارجی به غیر از دوشاخه های استاندارد مانند میخ، سنجاق و … هستند. نصب این نوع از پریزها در منازلی که اطفال و یا حیوانات خانگی وجود دارد توصیه می شود.
  2. سیم های سیار و یا سیم های بلند لوازم الکتریکی را دور از دسترس اطفال، حیوانات خانگی قرار داده و مراقب باشید تا زیر لوازم مانند مبل، کمد و یا لای درب ها و در مسیر رفت و آمد قرار نگیرند. له شدن سیم ها و آسیب دیدن عایق آن ها می تواند باعث برقگرفتگی و آتش سوزی شود.
  3. عوامل ظاهری مانند جرقه زدن و یا گرما در کلیدها، پریزها و دیگر لوازم الکتریکی به سرعت باید مورد بررسی قرار بگیرند. این موارد در صورت رفع نشدن به سادگی باعث قطع فیوزها و یا آتش سوزی می شوند.
  4. هنگام استفاده از مبدل ها و یا چندراهی های برق مراقب اضافه بار باشید. اتصال بیش از حد لوازم یا لوازم پر مصرف به این چند راهی ها می تواند باعث آتش سوزی شود.
  5. از وارد کردن لوازم فلزی به داخل تجهیزات الکتریکی پرهیز کنید. این کار می تواند باعث برقگرفتگی شود.
  6. مسیر عبور سیم های برق نباید گرم بوده و یا در معرض رطوبت قرار بگیرند.
  7. هرگز با دست های مرطوب تجهیزات الکتریکی، کلید، پریز و … را لمس نکنید.
  8. بخاری، توستر و دیگر تجهیزات برقی گرما زا را بدون حضور خود روشن نگه ندارید. اشکال در این سیستم ها می تواند فاجعه آمیز باشد.
  9. از پریزهای داخل حمام، نزدیک سینک ظرف شویی و محیط هایی که احتمال پاشش آب وجود دارد استفاده نکنید.
  10. هر قسمت از منزل باید فیوزهای جداگانه و در بهترین حالت محافظ های نشتی جریان جداگانه داشته باشد.
  11. برای آشپزخانه، حمام، استخر و … حتما از بریکرهای نشتی جریان استفاده کنید.
  12. هرگز بدون اطلاعات لازم اقدام به تعمیر و یا دستکاری تجهیزات الکتریکی نپردازید. این کارها فقط باید توسط متخصصین برق انجام شود.

تمام ویدئوهای فوق به همراه صدها ویدئوی دیگر منتشر شده در شبکه های اجتماعی مثلث زرد تا اسفند ۹۵ در آرشیو تصویری ۴۰۱، موجود است. این آرشیو به صورت دسته بندی شده در سه DVD با زمان حدود ۱۷ ساعت منتشر شده است و شامل موضاعات ایمنی در برق، تجهیزات و شبکه های فشار ضعیف، الکتروموتورهای القایی، اندازه گیری و تست، جبران سازی توان راکتیو، سیم و کابل و شینه، تجهیزات و شبکه های فشار متوسط، تولید نیروگاهی و پراکنده و حوادث واقعی می باشد.
برای کسب اطلاعات بیشتر روی دکمه ی زیر کلیک کنید:

آرشیو تصویری ۴۰۱

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *