کلید ولت آمپر

برای کاهش ابعاد، سیم بندی و هزینه های تابلو برق یا ایستگاه اندازه گیری می توان از یک ولت متر به همراه یک کلید ولت برای اندازه گیری ولتاژ و یک آمپرمتر به همراه یک کلید آمپر برای اندازه گیری جریان استفاده کرد. در این روش با تغییر وضعیت کلید ولت، مقادیر ولتاژ روی ولت متر نمایش داده می شود. با تغییر وضعیت کلید آمپر نیز می توانیم آمپر فازهای مختلف را اندازه گیری کنیم. در تصویر زیر استفاده از یک ولت متر به همراه یک کلید ولت برای اندازه گیری ولتاژ و یک آمپرمتر به همراه یک کلید آمپر برای اندازه گیری جریان را مشاهده می کنید.

کلید آمپر

اگر نیاز باشد تا ولتاژ و جریان هر یک از فازها را به صورت هم زمان اندازه گیری کنیم، باید کلید ولت و آمپر را روی فاز مربوطه قرار دهیم. به علت عملکرد جداگانه ی کلید های ولت و آمپر ممکن است این کار مقداری سخت به نظر برسد. برای کاهش بیشتر ابعاد، سیم بندی، هزینه ی تمام شده و اندازه گیری هم زمان ولتاژ و آمپراژ، کلیدهایی تحت عنوان ولت آمپر (Volt-Ammeter selector switch) ساخته شده اند. کلید اندازه گیری ولت آمپر در مدل های متنوعی وجود دارد. نوع و تعداد حالت های این کلید را می توان با توجه به خواسته های بهره بردار و حساسیت مدار انتخاب کرد. این کلید دارای ورودی ولتاژ، ورودی جریان، خروجی ولت متر و خروجی آمپرمتر می باشد. ورودی های ولتاژ این کلید می تواند مستقیما و یا توسط ترانس ولتاژ به شبکه متصل شود. این کلید در مسیر اصلی جریان قرار نگرفته و برای اندازه گیری آمپراژ نیاز به ترانس جریان دارد. با تغییر وضعیت این کلید، ورودی های ولتاژ به ولت متر و ورودی های جریان به آمپرمتر متصل می شوند. در تصویر زیر یک ولت متر و یک آمپرمتر به همراه یک کلید ولت آمپر برای اندازه گیری ولتاژ و جریان را مشاهده می کنید.

کلید ولت

دیاگرام:

کلید ولت آمپر از نظر تعداد حالت های اندازه گیری جریان، ولتاژ و موقعیت قطع (برای جلوگیری از فرسودگی آمپرمتر و ولت متر، می توان از کلید ولت آمپر با حالت قطع استفاده کرد. با این کار در زمانی که به اندازه گیری نیازی نیست ولت متر و آمپرمتر را از شبکه جدا میکنیم) به مدل های بسیار متنوعی تقسیم می شود. هر یک از مدل ها می تواند با حالت صفر و یا بدون آن باشد. مهم ترین مدل ها عبارتند از:

a. اندازه گیری ولتاژ و جریان در مدار دو فاز با نول: اتصال مستقیم ولتاژ و دو ترانس جریان
b. اندازه گیری ولتاژ و جریان در مدار سه فاز: اتصال مستقیم ولتاژ و سه ترانس جریان
c. اندازه گیری ولتاژ و جریان در مدار سه فاز با نول: اتصال مستقیم ولتاژ و سه ترانس جریان
d. اندازه گیری ولتاژ و جریان در مدار سه فاز: اتصال دو ترانس ولتاژ و سه ترانس جریان

انواع کلید ولت آمپر

در این قسمت پیچیده ترین نوع کلید ولت آمپر برای قرائت سه ولتاژ خط، یک ولتاژ فاز و سه جریان خط را بررسی می کنیم. در این کلید اتصال ولتاژ سه فاز و نول به صورت مستقیم بوده و برای اندازه گیری آمپر خطوط از سه ترانس جریان استفاده می کنیم. دیاگرام این کلید را در تصویر زیر مشاهده می کنید. در قسمت صفحه ی راهنما مشخص شده که کلید دارای چهار حالت وصل با زاویه ی ۹۰ درجه می باشد. کلید در مجموع دارای ۱۱ ترمینال می باشد. ترمینال های ۸ و ۲ و۶ و۱۲ برای ورودی سه فاز و نول، ترمینال های ۵ و ۱ برای خروجی ولت متر، ترمینال های ۱۸ و ۱۶ و ۲۰ و ۲۱ برای ورودی های ترانس جریان و ترمینال ها ۱۷ و ۲۱ برای خروجی آمپرمتر در نظر گرفته شده است. قابل ذکر است که ترمینال ۲۱ بین ترانس های جریان و آمپرمتر مشترک می باشد. زیر این قسمت یک کد وجود دارد که شرکت سازنده توسط آن نوع محصول خود را مشخص می کند.

انواع کلید ولت آمپر

در جدول پائین دیاگرام نیز مشخص شده که در وضعیت های مختلف کدام پلاتین ها باز یا بسته هستند. کلید  در حالت های مختلف، ثانویه ی ترانس های جریانی که به آمپرمتر وصل نیستند را در حالت اتصال کوتاه نگه می دارد. این امر توسط پلاتین های داخلی کلید و با روش هم پوشانی انجام می شود.

روش سیم بندی:

پس از نصب کامل کلید باید آن را سیم بندی کنیم. پس از مطابقت دادن کلید با شرایط موجود، سیم بندی را شروع می کنیم. در کنار هر ترمینال کلید ولت آمپر، حروف و اعدادی برای سیم بندی ترانس های جریان، ورودی های ولتاژمستقیم یا ترانس های ولتاژ، خروجی آمپرمتر و ولت متر در نظر گرفته شده است.

جهت اتصال سیم های ورودی ولتاژ، خروجی ولت متر، ترانس جریان های و آمپرمتر از سیم های رنگی و مطابق با رنگ فاز های اصلی در مدار قدرت استفاده کنید. علاوه بر رنگ بندی می توان از شماره سیم هم استفاده کرد. قطر سیم برای ورودی ولتاژ و خروجی ولت متر می تواند بین ۱/۵ تا ۲/۵ و برای اندازه گیری جریان بین ۲/۵ تا ۴ میلی متر مربع باشد. برای اطلاعات بیشتر در زمینه ی قطر مجاز سیم می توان به استانداردها مراجعه کرد. برای حفاظت بیشتر می توان قبل از ورودی های ولتاژ، از یک بریکر مینیاتوری ۲ یا ۴ آمپر استفاده کرد. بریکر متناسب با نوع کلید می تواند یک، دو، سه و یا چهار پل باشد. قابل ذکر است که ثانویه ی ترانس جریان هرگز نباید مدار باز شود به همین علت در مدار ثانویه ی آن ها از هیچ سیستم حفاظتی مانند فیوز یا بریکر استفاده نمی شود. در لحظاتی که ترانس های جریان به آمپرمتر متصل نیستد، کلید به صورت داخلی سمت ثانویه ی آن ها را اتصال کوتاه می کند. برای اطلاعات بیشتر در مورد نحوه ی نصب ترانس ولتاژ و جریان به بخش کلید ولت و کلید آمپر مراجعه کنید.

تست و تنظیمات:

کلید ولت آمپر تنظیمی نداشته ولی قبل از بهره برداری نیاز به تست دارد. تست های این کلید را می توان به دو گروه تست در بی برقی و تست در برق داری تقسیم کرد. برای انجام تست های نهایی این مراحل را انجام دهید:

  • از نصب صحیح و عمکلرد مکانیکی کلید اطمینان حاصل کنید. کلید را چند بار در حالت های مختلف قرار دهید.
  • با توجه به رنگ سیم ها، شماره سیم ها و کمک گرفتن از اهم متر، صحت مدار و اتصال صحیح ورودی های ولتاژ و ترانس های جریان را کنترل کنید. چک کنید که ورودی ولتاژ و ثانویه ی ترانس فاز اول دقیقا به فاز اول کلید ولت آمپر متصل شده باشد. رنگ بندی و شماره گذاری می تواند برای این کار مفید باشد. این مورد برای سه فاز و نول باید به دقت انجام شود.
  • کلید را در وضعیت های مختلف قرار داده و صحت اتصال ورودی های ولتاژ، اتصال ولت متر، اتصال کوتاه بودن ترانس های جریان دیگر و اتصال آمپرمتر را کنترل کنید. برای قطع و وصل این کلید کافی است دسته ی آن را چرخانده و در مقابل وضعیت های موجود قرار دهید. برای وضعیت خاموش ممکن است عبارت های صفر یا OFF روی کلید نوشته شده باشد. در این وضعیت تمام ورودی های ولتاژ مدار باز و سمت ثانویه ی تمام ترانس های جریان اتصال کوتاه می شود.
  • پس از کنترل نهایی، مدار اصلی را برق دار کرده و راه اندازی کنید. در مدار فشار ضعیف می توانید از یک ولت متر و آمپرمتر انبری یا کلمپی برای اندازه گیری هم زمان ولتاژ و جریان عبوری از مدار قدرت استفاده کنید. در مدارهای فشار قوی یا محل هایی که نمی توان از ولت متر و آمپرمتر روی مدار اصلی استفاده کرد، ولت متر را روی خروجی ترانس جریان و آمپرمتر را روی سیم ثانویه ترانس جریان مورد تست قرار دهید. در این حالت ولتاژ و جریان عبوری با نسبت تبدیل ترانس ها نمایش داده می شود.
  • پس از اطمینان از اتصال صحیح خروجی کلید به ولت متر و آمپرمتر، و متناسب بودن رنج آن ها با ولتاژ و جریان عبوری از شبکه، کلید را در یکی از حالت های غیر صفر قرار دهید. میزان ولتاژ و جریان قرائت شده توسط ولت متر و آمپرمتر ثابت را با پرتابل مقایسه کنید. این مقادیر باید نسبتا به هم برابر باشند.
  • با تغییر وضعیت کلید در حالت های دیگر، ولتاژ و جریان ها را اندازه گیری کرده و یادداشت کنید.
  • با توجه به نیاز بهره بردار، کلید ولت آمپر را در یکی از حالت های وصل و یا قطع قرار دهید.

کار با تجهیز:

بهره برداری از این کلیدها ساده و معمولا بدون نیاز به سرویس و نگه داری می باشد. برای کنترل ولتاژ ها و جریان ها کافی ست دسته را چرخانده و در مقابل وضعیت مورد نظر قرار دهید. در قسمت راهنمای کلید برای حالت قطع عبارت صفر یا OFF، و برای اندازه گیری ولتاژ و جریان های عبارت های ۱ تا ۴ درج شده است.

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف