اجزای تشکیل دهنده ی کلید

کلید مجموعه ای از تجهیزات است كه به صورت يك واحد در آمده باشد. این تجهیزات باید با عملکردی منظم و یکپارچه، اتصال بین بار و منبع تغذیه را برقرار و قطع کنند. با توجه به ولتاژ، جریان، نوع بار، نحوه ی عملکرد و … کلیدهای بسیار متنوعی ساخته شده است. صرف نظر از مدل کلیدها، تمام آن ها دارای چهار بخش کلی پلاتین ها، ترمینال ها، مکانیزم فرمان و قاب هستند.

پلاتین یا کنتاکت:

نقش اصلی کلید، وصل، عبور دادن و قطع جریان مدار است. این کار باید با کم ترین مقاومت، بیشترین پایداری و ایمنی بالا انجام شود. قطع و وصل جریان در کلید توسط تجهیزاتی تحت عنوان پلاتین یا کنتاکت انجام می شود. پلاتین دارای چند قسمت ثابت و متحرک بوده و با حرکت خود جریان را برقرار و یا قطع می کند. در کلیدها نوع و شکل پلاتین ها متفاوت بوده اما وظیفه ی تمام آن ها یکسان است. در ولتاژ و جریان های بالا ممکن است فرم و محل قرارگیری پلاتین ها متفاوت و پیچیده تر باشد. در تصویر زیر چند نمونه از پلاتین های قدرت را مشاهده می کنید.

کنتاکت

ترمینال ها:

کلید به عنوان یک عنصر قطع و وصل کننده ی جریان؛ باید به صورت سری در مدار قرار بگیرد. اتصال سری به این معنی ست که جریان از یک سمت وارد کلید و از سمت دیگر آن خارج شود. نقطه ی ارتباط کلید با مدارهای بیرونی، ترمینال نام دارد. ترمینال یک اتصال جدا شدنی بوده و جهت ارتباط انواع سیم، کابل یا شینه به کلید استفاده می شود. با توجه به نوع و اندازه ی کلید ممکن است تعداد و محل قرار گیری ترمینال ها متغییر باشد. در تصویر زیر ترمینال های پیچی یک کلید گردان را مشاهده می کنید.

ورودی، خروجی

به صورت کلی ترمینال های سمت منبع به عنوان ورودی و ترمینال های سمت بار به عنوان خروجی شناخته می شوند. نوع ترمینال به ولتاژ و جریان عبوری از آن بستگی داشته و می تواند در انواع فشاری یا پیچی ساخته شود. در کل ترمینال باید بتواند یک اتصال الکتریکی مناسب ایجاد کند. این اتصال باید محکم بوده و سطح مورد نیاز برای عبور جریان را داشته باشد. هر چقدر میزان جریان عبوری بیشتر شود، ترمینال باید سطح مقطع بیشتر و پیچ های قوی تری داشته باشد.

مکانیزم قطع و وصل یا فرمان:

برای قطع و وصل جریان در کلید باید کنتاکت های متحرک جابه جا شده و از کنتاکت های ثابت دور شوند. این کار باید به صورت یکپارچه، سریع و ایمن انجام شود. سیستمی که برای جابه جایی کنتاکت ها و قطع و وصل جریان در کلید استفاده می شود مکانیزم فرمان نام دارد. این مکانیزم با توجه روش عملکرد به گروه های دستی، الکتریکی، پنوماتیک و … تقسیم می شود. در یک کلید ممکن است از یک یا ترکیب چند مکانیزم استفاده شده باشد. به عنوان مثال برخی از کلیدها به صورت دستی و الکتریکی قابل قطع و وصل هستند. در تصویر زیر نحوه ی مونتاژ مکانیزم فرمان و وضعیت پلاتین ها در هر دو حالت وصل و قطع یک کلید گردان را مشاهده می کنید.

مکانیزم، قطع، وصل

محفظه یا قاب:

کلید در واقع یک سیستم بوده و از اجزای بسیار زیادی مانند پلاتین های ثابت، متحرک، مکانیزم فرمان، ترمینال ها، فنر، شفت، پیچ و … تشکیل شده است. برای عملکرد صحیح این سیستم تمام اجزای آن باید در محل دقیق خود قرار گرفته باشند.

قاب یا شاسی وظیفه ی نگهداری اجزای داخلی در کنار هم را بر عهده دارد.
در تصویر زیر قاب یا شاسی نگهدارنده ی چند نوع کلید را مشاهده می کنید. از دیگر وظایف قاب عبارت است از:

  1. ترمینال های ورودی، کنتاکت ها و دیگر قسمت های برق دار را نسبت به یکدیگر و بدنه عایق کند.
  2. قسمت هایی برای نصب کلید در تابلو برق ها و … ایجاد کند.
  3. از تماس های ناخواسته با قسمت های برق دار جلوگیری کند. مقدار ایمنی در برابر تماس با توجه به نوع کلیدها تغییر می کند.
  4. اجزای داخلی را در برابر ضربات و نفوذ اجسام خارجی مانند گرد و غبار، آب و … ایمن کند. مقدار مقاومت در برابر این عوامل با توجه به نوع کلیدها تغییر می کند.
  5. در برابر حرارت های بسیار زیاد مقاوم بوده و هرگز شعله ور نشود.

قاب

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف