کلید اندازه گیری چیست؟

لوازم اندازه گیری به گروه های پرتابل، آزمایشگاهی و نصب ثابت تقسیم می شوند. لوازم پرتابل برای اندازه گیری های میدانی بوده و توسط متخصصین برق در محل های مختلف و برای اندازه گیری در مدارهای مختلف استفاده می شوند. لوازم اندازه گیری آزمایشگاهی برای اتصال به مدارهای مختلف در محیط آزمایشگاه طراحی شده که دقت و قیمت بسیار بالایی دارند.

گروه سوم که لوازم اندازه گیری ثابت نام دارند معمولا روی تابلو برق ها، پست ها و ایستگاه های اندازه گیری نصب می شوند. این دستگاه ها از نظر مکانیکی و الکتریکی کاملا ثابت بوده و تغییر در وضعیت آن ها ایجاد نمی شود. به عنوان مثال هیچ گاه سیم بندی یک آمپرمتر نصب ثابت را از آن جدا نمی کنند تا به یک مدار دیگر یا فاز دیگر متصل کنند. از گروه لوازم اندازه گیری ثابت می توان آمپرمتر، ولت متر، فرکانس متر، وات متر، وار متر و … را نام برد. این دستگاه ها تنها برای اندازه گیری یک کمیت طراحی شده اند. در تصویر زیر انواع لوازم اندازه گیری را مشاهده می کنید. گزینه ی (a) دستگاه اندازه گیری پرتابل، گزینه ی (b) دستگاه اندازه گیری آزمایشگاهی و گزینه ی (c) دستگاه اندازه گیری ثابت را نشان میدهد.

دستگاه اندازه گیری آزمایشگاهی

استفاده از لوازم اندازه گیری ثابت (این دستگاه ها روی تابلو برق به صورت ثابت و برای اندازه گیری یک کمیت مشخص نصب می شوند.) مانند ولت متر، آمپرمتر، فرکانس متر و … در مدارهای تک فاز بسیار ساده است. برای این کار کافی است دستگاه اندازه گیری مورد نظر را تهیه و نصب کنیم. به عنوان مثال یک ولت متر بین فاز و نول قرار گرفته و دائم این ولتاژ را نمایش می دهد. در این مدار و برای کنترل جریان نیز تنها به یک آمپرمتر نیاز داریم. در تصویر زیر نحوه ی اتصال ولت متر را مشاهده می کنید.

قرارگیری ولت متر در مدار

نصب و بهره برداری از لوازم اندازه گیری ثابت در یک یا چند مدار سه فاز، پیچیده تر از یک مدار تک فاز است چون در مدار سه فاز تعداد کمیت ها و حالت های اندازه گیری بسیار بیشتر می باشد. به عنوان مثال در یک مدار سه فاز نیاز است تا سه ولتاژ خط، سه ولتاژ فاز، جریان هر یک از فازها، فرکانس هر یک از فازها، توان، کسینوس فی و … را اندازه گیری کرد. برای رفع این مشکل سه راه حل وجود دارد:

  1. استفاده از دستگاه های اندازه گیری به تعداد کمیت های موجود

در این روش باید به ازای هر کمیت، یک دستگاه اندازه گیری نصب کرد. به عنوان مثال برای دیدن سه ولتاژ خط و سه ولتاژ فاز به شش عدد ولت متر نیاز است. این کار از نظر مهندسی و اقتصادی مناسب نبوده و در ایستگاه های اندازه گیری استفاده نمی شود.

ولت متر آنالوگ

  1. استفاده از ترکیب دستگاه و کلید اندازه گیری

برای کاهش تعداد دستگاه ها و حجم سیم بندی، می توان از ترکیب کلید اندازه گیری و دستگاه اندازه گیری استفاده کرد. کلیدهای اندازه گیری در مدل های متنوعی مانند کلید ولت، کلید آمپر، کلید ولت آمپر و … ساخته می شود. در اصل این کلید یک واسطه بین حالت های مختلف اندازه گیری و لوازم اندازه گیری می باشند. این روش از نظر اقتصادی بسیار مقرون به صرفه بوده و در ایستگاه های اندازه گیری استفاده می شود. در تصویر زیر یک نمونه کلید اندازه گیری ولتاژ یا کلید ولت را مشاهده می کنید.

سلکتور سوئیچ

  1. استفاده از دستگاه اندازه گیری مجتمع

در این روش یک دستگاه اندازه گیری روی تابلو نصب شده و تمام سیم بندی ها مستقیما به آن متصل می شود. با توجه به کمیت های مورد نیاز می توان از دستگاه های مختلف با امکانات بسیار متنوع استفاده کرد. این دستگاه دیجیتال در تاسیسات مهم استفاده شده و نسبت به روش قبلی هزینه ی اولیه ی بسیار بیشتری دارد. دستگاه مجتمع مدل های مختلفی مانند مولتی متر تابلویی، پاور متر، ثبات و … در تاسیسات داشته و علاوه بر دقت بالا، قابلیت های ذخیره سازی اطلاعات، ارتباط با دستگاه های دیگر و … نیازی به کلید های اندازه گیری نیز ندارد. در تصویر زیر یک نمونه دستگاه اندازه گیری مجتمع یا پاورمتر را مشاهده می کنید.

پاورآنالایزر

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف