رله ی الکترومکانیکی

در مدارهای کنترل علاوه بر کنتاکتور فرمان می توان از رله های الکترومکانیکی (Electromechanical relay ) نیز استفاده کرد. این رله با عنوان های مختلف مانند رله ماژول، رله ی شیشه ای، رله ی صنعتی یا رله ی فرمان شناخته شده و ساختمانی شبیه به کنتاکتور دارد. (در رله ی الکترومکانیکی نیز از خاصیت مغناطیسی جهت باز و بسته شدن تعداد پلاتین فرمان استفاده می شود)

رله ی فرمان در مقایسه با کنتاکتور فرمان مزایایی مانند ابعاد کوچکتر، سرعت بالاتر، عمر بیشتر، مصرف انرژی و صدای کمتر داشته و در مدل های قابل نصب روی برد، رله برد و قابل نصب روی سوکت عرضه می شود. در تصویر زیر و در گزینه ی (a) رله ی الکترومکانیکی قابل نصب روی برد و در گزینه ی (b) رله ی الکترومکانیکی قابل نصب روی سوکت را مشاهده می کنید.

رله ی صنعتی، رله ی فرمان

رله های قابل نصب روی برد به روش لحیم کاری محکم شده و به سادگی قابل تعویض نیستند. این مدل در قاب داخلی تجهیزات کنترلی مانند پی ال سی ها، تایمرها، رله های حفاظتی مانند کنترل فاز، کنترل بار و … استفاده شده و به صورت مستقیم در دسترس نیستند. به عنوان مثال رله ی یک کنترل فاز فقط از برد آن دستور گرفته و شما نمی توانید به آن اعمال فرمان کنید.  در تصویر زیر رله های نصب شده روی برد الکترونیک را مشاهده می کنید.

رله ی شیشه ای

جهت استفاده از رله های فرمان در تابلو برق می توان از رله ی تکی و یا رله برد استفاده کرد. طبق تصویر زیر، جهت کاهش ابعاد، هزینه، سیم بندی و … می توان تعدادی رله، ترمینال های تغذیه، ورودی و خروجی پلاتین ها، سیستم های ثبیت کننده ی ولتاژ، نمایشگر وضعیت و … را روی یک برد قرار داد. مجموعه ی این تجهیزات تحت عنوان رله برد شناخته شده و در تابلوهای کنترل مورد استفاده قرار می گیرند.

رله ی شیشه ای

رله برد در مدل های متنوع با تعداد رله، تعداد کنتاکت ، ولتاژ تغذیه و … مختلف وجود داشته و می توان آن را توسط پیچ و یا ریل های استاندارد در صفحه ی داخلی تابلو نصب کرد. قابل ذکر است که رله های نصب شده روی رله برد می تواند به صورت لحیم شده و یا قابل تعویض باشد.

رله بردها در مواردی استفاده می شوند که به تعداد زیادی رله و کنتاکت فرمان یکسان نیاز باشد. در صورتی که در مدار فرمان به چند رله با ولتاژهای مختلف و یا تعداد کمی پلاتین نیاز داشته باشیم، می توانیم از رله های تکی استفاده کنیم. در این مدل بوبین، مکانیزم فرمان و کنتاکت های آن در یک قاب پلاستیکی قرار داده شده ولی پایه های آن برای اتصال مستقیم سیم ساخته نشده اند. با توجه به نوع و برند رله ممکن است روی آن ضامن تست مکانیکی (با فشار این ضامن می توان عملکرد رله را بدون وصل تغذیه تست کرد) و نشانگر مکانیکی و الکتریکی وضعیت (برای نمایش روشن و خاموش بودن رله از نشانگر مکانیکی و یا چراغ سیگنال در قاب رله استفاده می شود) نیز وجود داشته باشد. در تصویر زیر چند نمونه رله ی قابل نصب روی سوکت را مشاهده می کنید.

انواع رله

با توجه به نوع پایه ها، برای سیم بندی و نصب رله باید از سوکت استفاده کنیم. سوکت این رله دارای ترمینال هایی جهت اتصال سیم های منبع تغذیه، ورودی و خروجی پلاتین ها، شکاف هایی برای قرار گیری رله، گیره ی نگهدارنده و محلی برای نصب روی ریل استاندارد ۳۵ میلی متری می باشد. در تصویر زیر یک نمونه سوکت رله را مشاهده می کنید.

رله ی قابل نصب روی سوکت

رله های قابل نصب روی سوکت از یک تا چهار پلاتین چنج آور داشته و در سطح و نوع ولتاژ (انواع AC و DC با سطح ولتاژ های مختلف مانند ۱۲، ۲۴، …. ولت) مختلف تولید می شود. هنگام نصب این رله باید به دیاگرام الکتریکی، ورودی و خروجی ترمینال ها، شماره ی ترمینال ها روی سوکت، ولتاژ، جریان و … توجه کنید. معمولا تمام این اطلاعات به همراه استانداردها و … روی بدنه ی رله و سوکت چاپ می شود.

به عنوان مثال تصویر روبه رو را مشاهده کنید. در این تصویر مشخص شده که ولتاژ تغذیه ی رله ۲۴ ولت مستقیم و جریان مجاز تمام کنتاکت ها در ۲۵۰ ولت متناوب ۷ آمپر می باشد. رله دارای چهار پلاتین چنج آور است که با اعداد خاصی مشخص شده است. اعداد بزرگ تر مانند ۹ و ۱ و ۵ معرف شماره ی ترمینال ها روی سوکت و اعداد ۱۱ و ۱۲ و ۱۴ برای مشخص کردن شماره ی پلاتین و نوع باز یا بسته بودن آن می باشد. طبق تصویر شماره ی ۱۱ مشترک پلاتین اول، شماره ۱۲ پلاتین نرمال بسته و پلاتین ۱۴ نرمال باز آن می باشد.

انواع رله

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف