اینترلاک

بروز اشتباهات سیستمی یا انسانی در تاسیسات الکتریکی می تواند خسارت های سنگینی در پی داشته باشد. این اشتباهات می تواند شامل عدم مشخص بودن وضعیت قطع و وصل تجهیزات، ارسال فرمان اشتباه، ترتیب اشتباه انجام کارها، دخالت در کار عادی تجهیزات و … باشد. برای کاهش این خطرات می توان از ترکیب سیستم های هشدار دهنده و بازدارنده استفاده کرد. سیستم هشدار دهنده اعلام می کند که خطایی در حال رخ دادن است. در صورت عدم توجه به این هشدارها، سیستم های بازدارنده که می توانند الکتریکی یا مکانیکی باشند وارد عمل شده و از ادامه ی کار جلوگیری می کنند. به عبارت دیگر، به سیستم های الکتریکی و مکانیکی که به منظور جلوگیری از اشتباهات در بهره برداری طراحی شده اند، اینترلاک (Interlock Unit) گفته می شود.

به عنوان مثال وصل هم زمان دو کنتاکتور برق شهر و ژنراتور، چپ گرد و راست گرد یا ستاره و مثلث را در نظر بگیرید. این اتفاق به هر علتی که رخ بدهد باعث بروز اتصال کوتاه بین دو یا سه فاز خواهد شد. برای جلوگیری از این خطا می توان از اینترلاک الکتریکی، مکانیکی و یا ترکیب هر دو استفاده کرد.

برای درک بهتر، تصویر زیر که گوشه ای از مدار فرمان چپ گرد و راست گرد سه فاز است را مشاهده کنید. این تصویر شامل هر سه حالت اینترلاک الکتریکی (a)، مکانیکی (b)  و ترکیبی (c) می باشد.

اینترلاک مکانیکی

اینترلاک الکتریکی به معنی این است که در صورت ارسال فرمان الکتریکی اشتباه، عدم اجرای فرمان یا مشخص نبودن وضعیت تجهیزات، به فرمان بعدی عمل نشود. نکته ی مهم این است که اینترلاک الکتریکی از دخالت در کار عادی تجهیزات توسط انسان (به عنوان مثال اگر کنتاکتور راست گرد روشن بوده و شخصی کنتاکتور چپ گرد را فشار دهد ممکن است اتصال کوتاه ایجاد شود) به صورت کامل جلوگیری نمی کند. طبق گزینه ی (a) در تصویر فوق، قرار دادن پلاتین بسته ی کنتاکتور راست گرد در مسیر کنتاکتور چپ گرد و بر عکس نوعی اینترلاک الکتریکی محسوب می شود. با این کار اگر یکی از کنتاکتورها به هر علتی وصل باشد، کنتاکتور دیگر فرمان وصل الکتریکی دریافت نمی کند. حفاظت هایی مانند ارسال فرمان اشتباه، خاموش نشدن کنتاکتور، جوش خوردن پلاتین ها و … در این مدار انجام می شود.

اینترلاک مکانیکی به قسمت الکتریکی مدار وابسته نبوده و فقط ترتیب صحیح انجام کارها را کنترل می کند. این مدل حفاظتی در بسیاری از تجهیزات الکتریکی مانند کلیدها، کنتاکتورها و .. کاربرد دارد. به عنوان مثال برای وابسته کردن مکانیکی دو کنتاکتور به هم، می توان از واحد اینترلاک استفاده کرد. این واحد که با شیوه های مختلف بین دو کنتاکتور نصب می شود، اجازه ی وصل هم زمان آن ها را از نظر مکانیکی نخواهد داد. طبق گزینه ی (b) در تصویر بالا، برای نمایش اینترلاک مکانیکی بین دو یا چند تجهیز، از خط چین و یک مثلث استفاده می شود. در تصویر زیر نیز اینترلاک مکانیکی بین دو کنتاکتور را مشاهده می کنید.

انواع اینترلاک

با توجه به نوع و برند کنتاکتورها، روش نصب اینترلاک مکانیکی می تواند متفاوت باشد. در برخی از برندها این قطعه بین دو کنتاکتور، روی آن ها و یا به صورت فاصله دار قرار می گیرد. در تصویر زیر مشاهده می کنید که به علت حجم سیم یا شینه های استفاده شده در کنتاکتورهای بزرگ، می توان از اینترلاک مکانیکی فاصله دار نیز استفاده کرد.

اینترلاک مکانیکی

هر یک از اینترلاک های الکتریکی و مکانیکی مزیت های خاص خود را دارند. برای ایجاد حداکثر ایمنی در مدارهای الکتریکی توصیه می شود طبق گزینه ی (c) در تصویر ابتدای مقاله، از ترکیب هر دو اینترلاک استفاده شود.

شرکت های سازنده علاوه بر واحدهای جداگانه ی اینترلاک مکانیکی، لوازم جانبی بیشتری مانند باسبارها، ترمینال ها و… برای مدارهای چپ گرد و راست طراحی کرده اند. تمام این تجهیزات در کنار هم تحت عنوان ست یا کیت چپ گرد و راست گرد بر اساس کیلو وات و منطبق با مشخصه های الکتروموتور ارائه می شوند. استفاده از این تجهیزات می تواند ایمنی و کیفیت کار را افزایش و زمان مونتاژ را کاهش دهد. در تصویر زیر برخی از این لوازم را مشاهده می کنید. گزینه ی (a) باسبار بالا با دوفاز جابجا شده، گزینه ی (b) واحد اینترلاک و گزینه ی (c) باسبار پائین را نشان می دهد.

کیت چپ گرد و راست گرد

دوره ی تصویری کلیدهای فشار ضعیف